ADHD yn y gwaith

0001 00:00:02:07 00:00:04:08

 

Niwroamrywiaeth ADHD yn y Gweithle.

 

0002 00:00:18:05 00:00:19:19

 

Helo, croeso.

 

0003 00:00:19:20 00:00:23:12

 

Rydym yn mynd i aros ychydig funudau

fel bod pawb yn gallu ymuno…

 

0004 00:00:23:13 00:00:25:10

 

..ac i fi gael gadael pawb i mewn.

 

0005 00:00:41:20 00:00:43:09

 

Diolch, Christie.

 

0006 00:00:54:15 00:00:56:18

 

Helo, croeso. Croeso i bawb.

 

0007 00:00:56:19 00:01:00:07

 

Rydym yn mynd i aros am funud arall

fel bod pawb yn gallu ymuno…

 

0008 00:01:00:08 00:01:02:06

 

..a tra fy mod i’n gadael nhw

i mewn.

 

0009 00:01:57:19 00:01:59:09

 

Dyna ni. Ffantastig.

 

0010 00:01:59:10 00:02:04:21

 

Felly, helo eto. Dwi’n siwr bydd mwy

o bobl yn ymuno yn y funudau nesaf.

 

0011 00:02:05:01 00:02:07:22

 

Byddwn yn parhau i adael nhw

i fewn, felly.

 

0012 00:02:07:23 00:02:12:22

 

Ond, yn gyntaf, diolch yn fawr iawn

a croeso cynnes iawn…

 

0013 00:02:12:23 00:02:15:21

 

..i chi gyd am mynychu’r gweminar

hwn bore ‘ma.

 

0014 00:02:17:01 00:02:20:03

 

Mae’r gweminar bore ‘ma ynghylch

niwroamrywiaeth…

 

0015 00:02:20:04 00:02:23:13

 

..ac yn ffocysu ar ADHD yn y gwaith.

 

0016 00:02:24:05 00:02:26:08

 

Mae’r gweminar yn cael ei

recordio…

 

0017 00:02:26:09 00:02:29:17

 

..a byddwch yn derbyn y recordiad

ar ôl y sesiwn.

 

0018 00:02:31:02 00:02:33:03

 

Ddylwn i wedi setio fyny’r sesiwn…

 

0019 00:02:33:04 00:02:35:17

 

..fel bod eich meicroffonau

wedi eu diffodd.

 

0020 00:02:35:18 00:02:38:04

 

Ond croeso i chi rhoi eich camerâu

ymlaen.

 

0021 00:02:39:17 00:02:42:09

 

Ac hefyd, dylech cael mynediad

i’r bar sgwrsio.

 

0022 00:02:42:10 00:02:46:02

 

Felly os ydych isio dweud rhywbeth

wrthyn ni, defnyddiwch hwnnw.

 

0023 00:02:48:13 00:02:50:16

 

Ie, dylech chi fod yn clywed

rhywbeth.

 

0024 00:02:50:17 00:02:54:04

 

Allwch chi i gyd rhoi eich bawd i

fyny os ydych chi y ‘nghlywed i.

 

0025 00:02:57:04 00:02:58:04

 

Iawn.

 

0026 00:02:58:05 00:03:00:01

 

Os ydych chi yn cael trafferth…

 

0027 00:03:00:02 00:03:02:12

 

..byddaf yn awgrymu eich bod chi’n

gadael.

 

0028 00:03:02:13 00:03:04:11

 

Gad i fi rhoi hwnna

yn y bar sgwrsio.

 

0029 00:03:25:13 00:03:26:13

 

Perffaith.

 

0030 00:03:26:14 00:03:29:21

 

Felly, ie, os ydych chi yn cael

trafferthion technegol…

 

0031 00:03:29:22 00:03:34:07

 

..gadewch i ni wbod yn y bar sgwrsio

neu gallwch ebostio ni.

 

0032 00:03:34:08 00:03:38:13

 

Dwi newydd rhoi’r cyfeiriad ebost

yn y bar sgwrsio.

 

0033 00:03:38:14 00:03:41:20

 

[email protected]

 

0034 00:03:41:21 00:03:45:12

 

Byddaf yn gwneud fy ngorau i helpu

datrys hynny i chi.

 

0035 00:03:46:21 00:03:50:23

 

Rydym yn croesawu unrhyw gwestiynau

neu ymholiadau sydd gennych chi…

 

0036 00:03:50:24 00:03:52:24

 

..sy’n berthnasol i’r pwnc heddiw.

 

0037 00:03:53:00 00:03:56:15

 

Diolch i’r rhai sydd wedi ychwanegu

cwestiynau wrth gofrestri.

 

0038 00:03:56:16 00:04:00:13

 

Rydyn ni’n gobeithio ymdrin â chwpl

ohonyn nhw ar ddiwedd y sesiwn…

 

0039 00:04:00:14 00:04:02:17

 

..ond unrhyw rai na chafodd

eu codi…

 

0040 00:04:02:18 00:04:06:04

 

..byddwn ni’n ceisio cael rhywbeth

atoch chi wedyn.

 

0041 00:04:07:07 00:04:09:05

 

Felly, ie, dim ond i’ch hysbysu…

 

0042 00:04:09:06 00:04:11:21

 

..byddwn ni’n ceisio ateb cymaint

ag y gallwn.

 

0043 00:04:11:22 00:04:13:22

 

Ond os bydd ein hamser

yn dod i ben…

 

0044 00:04:13:23 00:04:16:23

 

..byddwn yn anfon cwestiynau

cyffredin atoch chi…

 

0045 00:04:16:24 00:04:18:13

 

..ar ôl y gweminar.

 

0046 00:04:20:00 00:04:21:14

 

Felly pwy ydyn ni?

 

0047 00:04:21:15 00:04:23:05

 

Ni yw Cymru Iach ar Waith.

 

0048 00:04:23:06 00:04:26:14

 

Os nad ydych chi wedi ymuno ag un

o’n gweminarau o’r blaen…

 

0049 00:04:26:15 00:04:28:06

 

..diolch am ymuno â hwn.

 

0050 00:04:28:07 00:04:31:19

 

Ac yn ymuno â ni heddiw mae’r Aimee

Smith wych, sydd o Core ADHD.

 

0051 00:04:31:20 00:04:34:15

 

A hi fydd yn ein harwain ni

drwy’r gweminar heddiw.

 

0052 00:04:34:16 00:04:38:17

 

Bydd y gweminar yn para

tua 60 munud.

 

0053 00:04:38:18 00:04:42:06

 

Ac yn ystod yr amser hwn, hoffwn

eich annog i yfed digon o ddŵr…

 

0054 00:04:42:07 00:04:43:23

 

..ar y bore hynod o oer hwn.

 

0055 00:04:44:15 00:04:46:15

 

Cadwch yr ymyriadau i’r lleiafswm.

 

0056 00:04:46:16 00:04:49:19

 

Felly efallai rhowch eich ffôn

ar dawel neu ei ddiffodd.

 

0057 00:04:49:20 00:04:54:00

 

A hoffwn hefyd eich annog i sefyll,

eistedd neu ymestyn…

 

0058 00:04:54:01 00:04:56:07

 

..drwy gydol y gweminar,

os gallwch chi.

 

0059 00:04:56:08 00:05:00:03

 

Efallai yr hoffech chi hefyd gael

llyfr nodiadau a beiro wrth law…

 

0060 00:05:00:04 00:05:02:22

 

..i gymryd unrhyw nodiadau

trwy gydol y weminar.

 

0061 00:05:02:23 00:05:04:19

 

Rwyf hefyd wedi rhoi’r ddolen…

 

0062 00:05:04:20 00:05:08:07

 

..i’r ffurflen werthuso

yn y bar sgwrsio eisoes.

 

0063 00:05:09:03 00:05:12:23

 

Mae adborth yn hynod bwysig i ni,

felly pe gallech chi ei agor nawr…

 

0064 00:05:12:24 00:05:15:11

 

..yn barod i’w lenwi

ar ddiwedd y weminar…

 

0065 00:05:15:12 00:05:18:00

 

..byddem ni’n gwerthfawrogi

hynny yn fawr.

 

0066 00:05:18:12 00:05:22:09

 

Felly, fel yr esboniais i o’r blaen,

dylid difrodi’ch meicroffon…

 

0067 00:05:22:10 00:05:26:03

 

..ond rydym yn eich croesawu i droi

eich camera ymlaen os dymunwch.

 

0068 00:05:26:04 00:05:29:17

 

Efallai bod gennych chi farn am y

pwnc hwn a drafodwyd heddiw…

 

0069 00:05:29:18 00:05:33:11

 

..ond gofynnaf inni barchu pawb

sydd wedi ymuno â ni heddiw.

 

0070 00:05:34:17 00:05:37:15

 

Felly dyna’r materion trefniadol

allan o’r ffordd.

 

0071 00:05:37:16 00:05:39:21

 

Felly unwaith eto,

diolch am ymuno â ni.

 

0072 00:05:39:22 00:05:43:22

 

A beth rydw i’n mynd i ddechrau

gyda ni yw pleidlais fer…

 

0073 00:05:44:04 00:05:46:24

 

..a ddylai ymddangos ar eich sgrîn

mewn eiliad…

 

0074 00:05:47:00 00:05:50:06

 

..ac mae’n mynd i greu

cwmwl geiriau i ni.

 

0075 00:05:50:07 00:05:53:10

 

Felly hoffwn ofyn i chi…

 

0076 00:05:53:15 00:05:58:08

 

..a hoffech ychwanegu gair

neu ddau air…

 

0077 00:05:58:09 00:06:00:24

 

..i’r blwch a ddylai fod wedi bod

ar eich sgrin.

 

0078 00:06:01:00 00:06:03:18

 

Os nad yw wedi gwneud hynny,

am ba bynnag reswm…

 

0079 00:06:03:19 00:06:07:02

 

..byddwch chi’n gallu ei ddod o hyd

hefyd yn y bar sgwrsio…

 

0080 00:06:07:03 00:06:10:06

 

..a bydd yn creu cwmwl geiriau braf

i ni ei ddefnyddio…

 

0081 00:06:10:07 00:06:13:04

 

..ar ôl y gweminar am beth rydych

chi’n ei feddwl…

 

0082 00:06:13:05 00:06:16:07

 

..pan fyddwch chi’n clywed am y gair

niwroamrywiaeth.

 

0083 00:06:25:04 00:06:26:19

 

Gwych. Diolch i bawb.

 

0084 00:06:26:20 00:06:30:07

 

Edrychaf ymlaen at weld yr holl

ganlyniadau ar gyfer hynny…

 

0085 00:06:30:08 00:06:31:24

 

..a byddwn yn eu rhannu wedyn.

 

0086 00:06:32:00 00:06:34:05

 

Neu dylech allu gweld

y canlyniadau…

 

0087 00:06:34:06 00:06:37:04

 

..wrth iddyn nhw gael eu

hychwanegu yn y bar sgwrsio.

 

0088 00:06:37:05 00:06:39:08

 

A bydd yn creu cwmwl geiriau

neis iawn.

 

0089 00:06:39:09 00:06:41:07

 

Felly byddem yn gwerthfawrogi…

 

0090 00:06:41:08 00:06:44:05

 

..ac yn eich annog i gymryd rhan

drwy gydol y sesiwn.

 

0091 00:06:44:06 00:06:47:01

 

Felly os oes gennych unrhyw

gwestiynau i Aimee…

 

0092 00:06:47:02 00:06:49:24

 

..neu unrhyw ymholiadau

tra bydd hi’n cyflwyno…

 

0093 00:06:50:00 00:06:52:00

 

..ychwanegwch nhw i’r bar sgwrsio.

 

0094 00:06:52:01 00:06:54:21

 

Byddaf fi a aelod arall o’r tîm

yn monitro hynny…

 

0095 00:06:54:22 00:06:57:10

 

..fel y gallwn eu codi ar y diwedd

os oes amser.

 

0096 00:06:57:11 00:07:00:01

 

Felly rydw i nawr yn mynd

i drosglwyddo i Aimee.

 

0097 00:07:00:02 00:07:01:16

 

Diolch yn fawr iawn.

 

0098 00:07:09:09 00:07:11:16

 

Dyna chi. Diolch, Nikki. Iawn.

 

0099 00:07:11:21 00:07:15:14

 

Felly, er mwyn niwroamrywiaeth

a pherchnogaeth…

 

0100 00:07:15:15 00:07:18:23

 

..a chymryd cyfrifoldeb

a chael y dewrder i fod yn agored…

 

0101 00:07:18:24 00:07:20:20

 

..rydw i fy hun yn niwroamrywiol.

 

0102 00:07:20:21 00:07:22:14

 

Ac rydw i’n nerfus, iawn, iawn.

 

0103 00:07:22:15 00:07:25:23

 

Felly byddwch chi’n fy ngweld

i’n chwarae gyda fy ngraig…

 

0104 00:07:25:24 00:07:27:24

 

..i geisio canolbwyntio fy meddwl.

 

0105 00:07:28:00 00:07:30:22

 

Ac wrth i ni weithio drwodd,

byddwch chi’n dysgu…

 

0106 00:07:30:23 00:07:33:03

 

..pam mae hynny’n wirioneddol

bwysig.

 

0107 00:07:33:04 00:07:34:20

 

Felly fy enw i yw Aimee.

 

0108 00:07:34:21 00:07:38:06

 

Fel y dywedodd Nikki, ac mae’n wych

bod gyda chi yma heddiw…

 

0109 00:07:38:07 00:07:41:02

 

..i siarad am niwroamrywiaeth

ac ADHD yn benodol.

 

0110 00:07:41:03 00:07:43:15

 

Rwyf wedi treulio 20 mlynedd

yn gweithio…

 

0111 00:07:43:16 00:07:46:19

 

..ym maes iechyd meddwl clinigol,

yn y GIG, yma yn y DU…

 

0112 00:07:46:20 00:07:49:22

 

..ac o fewn gwasanaethau’r

llywodraeth yn Awstralia.

 

0113 00:07:49:23 00:07:54:01

 

Mae fy nghefndir mewn nyrsio iechyd

meddwl, seicotherapi a hyfforddi…

 

0114 00:07:54:02 00:07:57:00

 

..a nawr rwy’n arbenigo mewn asesu

a diagnosis ADHD.

 

0115 00:07:57:01 00:08:00:18

 

Mae fy ngwaith yn canolbwyntio’n

bennaf ar helpu pobl i ddeall…

 

0116 00:08:00:19 00:08:04:01

 

..yr ymennydd niwroamrywiol,

nid yn unig y nodweddion…

 

0117 00:08:04:02 00:08:07:15

 

..rydyn ni’n eu profi, ond yr

effaith y gall y nodweddion hyn…

 

0118 00:08:07:16 00:08:10:06

 

..ei chael pan fyddant

yn cael eu camddeall…

 

0119 00:08:10:07 00:08:11:23

 

..neu ddim yn cael eu cefnogi.

 

0120 00:08:11:24 00:08:14:12

 

Rhan fawr o fy ymagwedd yw helpu

unigolion…

 

0121 00:08:14:13 00:08:18:18

 

..i feithrin hunanymwybyddiaeth a

datblygu strategaethau ymarferol…

 

0122 00:08:18:19 00:08:22:11

 

..i reoli eu niwroamrywiaeth mewn

ffordd sy’n lleihau straen…

 

0123 00:08:22:12 00:08:24:24

 

..yn atal llosgi allan

a blinder tosturi…

 

0124 00:08:25:00 00:08:27:06

 

..ac yn diogelu iechyd meddwl

hirdymor.

 

0125 00:08:27:07 00:08:31:09

 

Felly heddiw, mae’r cyfan yn ymwneud

â rhannu’r wybodaeth honno â chi…

 

0126 00:08:31:10 00:08:34:10

 

..er mwyn i chi allu deall ADHD

yn well yn y gweithle…

 

0127 00:08:34:11 00:08:37:21

 

..a chynorthwyo cydweithwyr

mewn ffordd sydd yn wybodus…

 

0128 00:08:37:22 00:08:39:12

 

..ac yn gydymdeimladol.

 

0129 00:08:39:13 00:08:42:01

 

Felly pam mae ymwybyddiaeth o ADHD

yn bwysig?

 

0130 00:08:42:02 00:08:45:22

 

Wel, mae ymennydd niwroamrywiol,

gan gynnwys y rhai sydd ag ADHD…

 

0131 00:08:45:23 00:08:49:11

 

..yn aml yn dod â chreadigrwydd

anhygoel, datrys problemau…

 

0132 00:08:49:12 00:08:51:04

 

..a meddwl y tu hwnt i’r blwch.

 

0133 00:08:51:05 00:08:54:13

 

Ond yn anffodus, maen nhw hefyd yn

dod â rhai heriau unigryw.

 

0134 00:08:54:14 00:08:58:12

 

Heb ddealltwriaeth a heb lefel dda

o gefnogaeth, gall yr heriau hyn…

 

0135 00:08:58:13 00:09:02:00

 

..arwain at, yn anffodus,

rhwystredigaeth, llosgi allan…

 

0136 00:09:02:01 00:09:05:19

 

fel y dywedon ni, blinder tosturi,

gofid iechyd meddwl…

 

0137 00:09:05:20 00:09:09:03

 

..a’r gwaethaf oll, rwy’n credu,

potensial heb ei wireddu.

 

0138 00:09:09:04 00:09:12:11

 

Felly heddiw hoffwn ganolbwyntio

ar dair peth allweddol.

 

0139 00:09:12:12 00:09:15:09

 

Yn gyntaf, deall beth yw ADHD

a niwroamrywiaeth…

 

0140 00:09:15:10 00:09:18:12

 

..a sut maen nhw’n edrych mewn

lleoliad proffesiynol.

 

0141 00:09:18:13 00:09:21:00

 

Yn ail, cefnogi cydweithwyr

a gweithwyr…

 

0142 00:09:21:01 00:09:23:02

 

..mewn ffyrdd sy’n gweithio go iawn.

 

0143 00:09:23:03 00:09:26:08

 

Ac yn drydydd, trosoleddu’r doniau

unigryw y mae ADHD…

 

0144 00:09:26:09 00:09:30:01

 

..a meddyliau niwroamrywiol eraill

yn eu dwyn i’r gweithle.

 

0145 00:09:31:07 00:09:34:12

 

Felly, fel y dywedodd Nikki,

dim ond nodyn bach cyflym…

 

0146 00:09:34:13 00:09:37:20

 

..gall ADHD ac niwroamrywiaeth

fod yn hynod ddadleuol…

 

0147 00:09:37:21 00:09:39:11

 

..ac yn sensitif iawn.

 

0148 00:09:39:12 00:09:41:10

 

Felly, rydw i jest eisiau dweud…

 

0149 00:09:41:11 00:09:43:22

 

..nad yw hyn yn ymwneud ag labelu

neb o gwbl.

 

0150 00:09:44:07 00:09:45:22

 

Nid yw’n ymwneud â barnu.

 

0151 00:09:45:23 00:09:48:01

 

Nid yw’n ymwneud â gwneud

esgusodion.

 

0152 00:09:48:02 00:09:51:15

 

Mae’n ymwneud ag ymwybyddiaeth,

strategaethau ymarferol…

 

0153 00:09:51:16 00:09:55:06

 

..a chreu amgylcheddau lle gall

pob unigolyn niwroamrywiol…

 

0154 00:09:55:07 00:09:58:24

 

..neu niwrodipyg, hynny yw,

unigolyn nad yw’n niwroamrywiol…

 

0155 00:09:59:00 00:10:02:10

 

..wneud ei waith gorau a chael

yr ansawdd bywyd gorau posibl.

 

0156 00:10:02:11 00:10:04:01

 

Erbyn diwedd y sesiwn hon…

 

0157 00:10:04:02 00:10:07:15

 

..gobeithio y bydd gennych

ddealltwriaeth gliriach o ADHD…

 

0158 00:10:07:16 00:10:11:04

 

..ac niwroamrywiaeth a rhai

strategaethau ymarferol clir…

 

0159 00:10:11:05 00:10:14:13

 

..y gallwch eu rhoi ar waith

ar unwaith i helpu unigolion…

 

0160 00:10:14:14 00:10:16:12

 

..i ffynnu yn y gweithle.

 

0161 00:10:16:13 00:10:17:13

 

Iawn.

 

0162 00:10:17:15 00:10:22:00

 

Felly gadewch i ni gyffwrdd yn gryno

â rhai cyfrifoldebau cyfreithiol…

 

0163 00:10:22:01 00:10:26:23

 

..a moesegol sy’n cefnogi ADHD

a niwroamrywiaeth yn y gweithle.

 

0164 00:10:26:24 00:10:30:06

 

Mae hyn yn wir yn bwysig, dwi’n

meddwl, o’r cychwyn cyntaf.

 

0165 00:10:30:07 00:10:35:23

 

O dan Ddeddf Cydraddoldeb 2010,

gall ADHD fod yn anabledd…

 

0166 00:10:35:24 00:10:39:12

 

..yn dibynnu ar faint y mae’n

effeithio ar fywyd beunyddiol…

 

0167 00:10:39:13 00:10:42:15

 

..y person hwnnw a faint

y mae’n effeithio ar eu gwaith.

 

0168 00:10:42:16 00:10:46:16

 

Mae hyn yn golygu bod gan gyflogwyr

ddyletswydd gyfreithiol i wneud…

 

0169 00:10:46:17 00:10:49:15

 

..addasiadau rhesymol i gefnogi

gweithwyr ag ADHD.

 

0170 00:10:49:16 00:10:51:14

 

Gall yr addasiadau hyn fod yn fach.

 

0171 00:10:51:15 00:10:56:00

 

Gallant fod yn hyblyg, fel rhywbeth

syml, fel amserlennu hyblyg…

 

0172 00:10:56:01 00:10:59:11

 

..neu gyfarwyddiadau clir

y gallant eu rhoi yn y gweithle…

 

0173 00:10:59:12 00:11:01:24

 

..ond gallant wneud gwahaniaeth

enfawr…

 

0174 00:11:02:00 00:11:04:14

 

..o ran perfformiad

ac iechyd meddwl.

 

0175 00:11:05:19 00:11:09:14

 

Nid dim ond mater o gydymffurfio â

rhwymedigaethau cyfreithiol…

 

0176 00:11:09:15 00:11:11:04

 

..yw e, fodd bynnag.

 

0177 00:11:11:05 00:11:14:07

 

Gobeithio bod hyn yn dod ar draws

wrth i ni symud ymlaen.

 

0178 00:11:14:08 00:11:17:11

 

Mae’n rhywbeth sy’n mynd y

tu hwnt i gydymffurfiaeth…

 

0179 00:11:17:12 00:11:19:18

 

..a chefnogi gweithwyr

niwroamrywiol.

 

0180 00:11:19:19 00:11:23:01

 

Mewn gwirionedd, mae’n beth

moesegol, mae’n dda i fusnes.

 

0181 00:11:23:02 00:11:24:17

 

Mae’n dda i weithwyr.

 

0182 00:11:24:18 00:11:28:16

 

Ac mae’n ffordd wych o gael gweithle

cynhwysol a denu pobl dalentog…

 

0183 00:11:28:17 00:11:30:15

 

..sy’n meithrin creadigrwydd…

 

0184 00:11:30:16 00:11:33:06

 

..ac sydd hefyd yn lleihau

absenoldeb salwch.

 

0185 00:11:33:07 00:11:34:22

 

Felly mae’n dda i bawb.

 

0186 00:11:34:23 00:11:35:23

 

Iawn.

 

0187 00:11:37:15 00:11:42:02

 

Felly i ddechrau deall ADHD,

mae’n bwysig iawn deall…

 

0188 00:11:42:03 00:11:45:00

 

..beth yw niwroamrywiaeth

mewn gwirionedd.

 

0189 00:11:45:01 00:11:48:14

 

Felly ydych chi wedi clywed

am y term niwroamrywiaeth…

 

0190 00:11:48:15 00:11:50:04

 

..neu niwroamrywiol?

 

0191 00:11:50:05 00:11:53:05

 

Byddai’n wych gwybod a yw pobl

wedi clywed am hynny…

 

0192 00:11:53:06 00:11:55:09

 

..neu hyd yn oed niwrodipyg.

 

0193 00:11:55:10 00:11:57:05

 

Ie, ie, golwg ffafriol ar hynny.

 

0194 00:11:58:22 00:12:02:00

 

Ydy hyn yn rhywbeth – rydw i eisiau

ei egluro’n gyflym…

 

0195 00:12:02:01 00:12:04:14

 

..pam mae’r gair niwroamrywiaeth

yn bodoli?

 

0196 00:12:04:15 00:12:07:18

 

Pam mae cyflyrau fel ADHD,

awtistiaeth, a dyslecsia…

 

0197 00:12:07:19 00:12:09:20

 

Ydych chi wedi clywed

am ddyslecsia?

 

0198 00:12:09:21 00:12:13:14

 

Oherwydd bod awtistiaeth ac ADHD

yn cael eu trafod yn eithaf aml…

 

0199 00:12:13:15 00:12:15:08

 

..ond dyslecsia, ddim mor aml.

 

0200 00:12:15:09 00:12:18:12

 

Ac rydyn ni’n mynd i siarad am un

sy’n llai adnabyddus…

 

0201 00:12:18:13 00:12:21:01

 

..ond sy’n newydd iawn

ac ar y ffordd i fyny…

 

0202 00:12:21:02 00:12:24:09

 

..efallai y byddwch chi’n ei adnabod

ynoch chi’ch hunain.

 

0203 00:12:24:10 00:12:27:13

 

Felly, maen nhw’n aml yn cael

eu grwpio gyda’i gilydd…

 

0204 00:12:27:16 00:12:29:17

 

..o dan ymbarél niwroamrywiaeth…

 

0205 00:12:29:18 00:12:32:16

 

..oherwydd daeth niwroamrywiaeth

yn label grŵp…

 

0206 00:12:32:17 00:12:35:04

 

..oherwydd dechreuodd pobl

sylweddoli…

 

0207 00:12:35:05 00:12:38:03

 

..bod gan yr holl gyflyrau hyn

rywbeth yn gyffredin.

 

0208 00:12:38:04 00:12:40:22

 

Nid salwch na diffygion

personoliaeth ydyn nhw.

 

0209 00:12:40:23 00:12:45:01

 

Maen nhw’n ffyrdd gwahanol o feddwl,

prosesu, a phrofi’r byd o’ch cwmpas.

 

0210 00:12:45:02 00:12:48:12

 

Daeth y term yn wreiddiol o’r

gymuned awtistig yn y 1990au…

 

0211 00:12:48:13 00:12:50:08

 

..ac fe’i crëwyd yn syml iawn…

 

0212 00:12:50:09 00:12:52:22

 

..fel ffordd o herio’r hen fodel

meddygol…

 

0213 00:12:52:23 00:12:56:21

 

..a oedd yn dweud bod yr ymenyddiau

hyn yn anhrefnus neu’n ddiffygiol.

 

0214 00:12:56:22 00:13:00:12

 

Roedden ni eisiau symud i ffwrdd

o’r fframwaith meddygol hwnnw.

 

0215 00:13:00:13 00:13:03:05

 

Yn lle hynny,

mae niwroamrywiaeth yn amlygu…

 

0216 00:13:03:06 00:13:05:23

 

..bod ymennydd dynol yn amrywio’n

naturiol…

 

0217 00:13:05:24 00:13:09:21

 

..a bod y gwahaniaethau hynny’n dod

gyda chryfderau a rhai heriau…

 

0218 00:13:09:22 00:13:12:15

 

..ond dydyn ni ddim eisiau

eu galw’n ddiffygion.

 

0219 00:13:12:16 00:13:14:06

 

Mae hynny’n bwysig iawn.

 

0220 00:13:14:07 00:13:16:00

 

Dros amser, ehangodd y term…

 

0221 00:13:16:01 00:13:19:16

 

..oherwydd bod llawer o’r cyflyrau

niwroddatblygiadol hyn…

 

0222 00:13:19:17 00:13:22:17

 

..yn rhannu patrymau tebyg

o gryfderau ac anghenion.

 

0223 00:13:22:18 00:13:25:16

 

Pethau fel gwahaniaethau mewn sylw,

cyfathrebu…

 

0224 00:13:25:17 00:13:28:20

 

..gweithrediad gweithredol,

prosesu synhwyraidd…

 

0225 00:13:28:21 00:13:31:08

 

..a sut mae gwybodaeth

yn cael ei threfnu…

 

0226 00:13:31:09 00:13:35:02

 

..a sut mae emosiynau’n cael eu

rheoleiddio hefyd, sy’n un fawr…

 

0227 00:13:35:03 00:13:37:11

 

..ac un sydd ddim yn cael ei thrafod

yn aml.

 

0228 00:13:37:12 00:13:41:00

 

Rydyn ni’n aml yn clywed llawer

am weithrediad gweithredol…

 

0229 00:13:41:01 00:13:43:18

 

..ond ddim cymaint

am reoleiddio emosiynol…

 

0230 00:13:43:19 00:13:45:15

 

..sy’n un o fy niddordebau mawr i.

 

0231 00:13:45:16 00:13:49:04

 

Felly yn hytrach na gweld pob un

ar wahân, un grŵp dros y llall…

 

0232 00:13:49:05 00:13:50:21

 

..neu roi pobl mewn bocsys…

 

0233 00:13:50:22 00:13:53:19

 

..fe wnaethon ni greu’r label

niwroamrywiaeth…

 

0234 00:13:53:20 00:13:57:17

 

..i geisio rhannu gwybodaeth yn

gyflym gyda’n gilydd fel clinigwyr.

 

0235 00:13:57:18 00:14:01:01

 

Ond hefyd, er mwyn helpu pobl

i gael gwell dealltwriaeth…

 

0236 00:14:01:02 00:14:03:22

 

..nad trallod meddyliol ydyw,

nad diffyg ydyw…

 

0237 00:14:03:23 00:14:07:18

 

..dim ond gwahaniaeth yn y ffordd

y mae ymenyddiau pobl yn gweithio.

 

0238 00:14:07:19 00:14:09:09

 

Mae mor syml â hynny.

 

0239 00:14:10:12 00:14:13:02

 

Iawn, felly cyn i ni fwrw golwg

fanwl ar ADHD…

 

0240 00:14:13:03 00:14:17:05

 

..roeddwn i eisiau rhoi ychydig bach

mwy o wybodaeth ac esboniad i chi…

 

0241 00:14:17:06 00:14:20:21

 

..am wahanol gyflyrau niwroamrywiol

a sut maen nhw fel arfer…

 

0242 00:14:20:22 00:14:23:10

 

..yn cynnwys rhai cryfderau,

rhai heriau…

 

0243 00:14:23:11 00:14:25:09

 

..a lle maen nhw’n gorgyffwrdd…

 

0244 00:14:25:10 00:14:28:17

 

..oherwydd maen nhw’n aml yn

gorgyffwrdd ac yn cydfodoli.

 

0245 00:14:28:18 00:14:32:16

 

Felly dim ond yr heriau y mae’r rhan

fwyaf o bobl erioed wedi’u dysgu…

 

0246 00:14:32:17 00:14:34:07

 

..sy’n drist iawn i mi…

 

0247 00:14:34:08 00:14:37:23

 

..oherwydd rwy’n bendant yn hoffi

canolbwyntio ar y cryfderau.

 

0248 00:14:37:24 00:14:40:16

 

Mae gan bob proffil

niwroamrywiol y ddau.

 

0249 00:14:40:17 00:14:42:13

 

Cryfderau mawr a rhai rhwystrau.

 

0250 00:14:42:14 00:14:44:09

 

Felly mae gennym ddyslecsia…

 

0251 00:14:46:10 00:14:50:03

 

..sy’n anhawster dysgu,

nid anabledd dysgu.

 

0252 00:14:50:11 00:14:52:12

 

Mae hwnna’n wahaniaeth pwysig iawn.

 

0253 00:14:52:13 00:14:55:03

 

Mae anabledd dysgu yn rhywbeth

gwahanol iawn.

 

0254 00:14:55:04 00:14:58:21

 

Felly mae pobl â dyslecsia yn aml

yn feddylwyr eithriadol o dda…

 

0255 00:14:58:22 00:15:00:12

 

..o ran y darlun ehangach.

 

0256 00:15:00:13 00:15:02:20

 

Oes gennym ni unrhyw un

â dyslecsia yma?

 

0257 00:15:03:22 00:15:05:20

 

Mae’n iawn. Mae gen i ddyslecsia.

 

0258 00:15:07:22 00:15:11:07

 

Maen nhw’n gallu gweld patrymau,

themâu a chysylltiadau…

 

0259 00:15:11:08 00:15:12:24

 

..nad yw eraill yn eu gweld.

 

0260 00:15:13:00 00:15:16:12

 

Maen nhw’n tueddu i fod yn

ddatryswyr problemau creadigol…

 

0261 00:15:16:13 00:15:18:13

 

..ac yn gyfathrebwyr geiriol cryf.

 

0262 00:15:18:14 00:15:21:24

 

Mae llawer o bobl â dyslecsia

yn rhagori mewn strategaeth…

 

0263 00:15:22:00 00:15:25:05

 

..arloesedd, dylunio,

a phethau sy’n ymwneud â phobl…

 

0264 00:15:25:06 00:15:27:14

 

..felly maen nhw’n aml

yn greadigol iawn.

 

0265 00:15:27:15 00:15:31:08

 

Felly’r heriau gyda dyslecsia fel

arfer yw darllen ac ysgrifennu.

 

0266 00:15:31:09 00:15:32:24

 

Ac fe all fod yn anodd.

 

0267 00:15:33:00 00:15:35:01

 

Gall fod yn araf,

gall fod yn feichus.

 

0268 00:15:35:02 00:15:37:00

 

Gall cof gwaith fod yn anodd hefyd.

 

0269 00:15:37:01 00:15:40:08

 

Felly gall ddal gafael ar ddarnau

o wybodaeth fod yn anodd.

 

0270 00:15:40:09 00:15:41:22

 

Cymryd nodiadau.

 

0271 00:15:41:23 00:15:44:16

 

Felly gall sillafu a chywirdeb

ysgrifenedig…

 

0272 00:15:44:17 00:15:48:04

 

..gymryd mwy o amser ac egni,

a gall deimlo’n eithaf blinedig.

 

0273 00:15:48:05 00:15:51:05

 

Ac efallai y byddan nhw hefyd

yn ei chael hi’n anodd…

 

0274 00:15:51:06 00:15:53:04

 

..trefnu gwybodaeth gam wrth gam.

 

0275 00:15:53:05 00:15:57:00

 

Wedyn mae gennym ni awtistiaeth,

sy’n gyflwr niwroddatblygiadol.

 

0276 00:15:57:01 00:15:59:16

 

Felly nid anhawster dysgu

fel dyslecsia ydyw.

 

0277 00:15:59:17 00:16:01:17

 

Mae’n gyflwr niwroddatblygiadol.

 

0278 00:16:01:18 00:16:04:00

 

Oes gennym ni unrhyw un ag

awtistiaeth?

 

0279 00:16:05:06 00:16:08:03

 

Na, dwi ddim yn gweld unrhyw

bodiau’n codi am hwnnw.

 

0280 00:16:08:04 00:16:10:21

 

O ie, ie. Mae gennym ni rywun yma

ag awtistiaeth.

 

0281 00:16:10:22 00:16:14:10

 

Felly mae pobl awtistig yn aml

yn dod â ffocws dwfn, cywirdeb…

 

0282 00:16:14:11 00:16:16:11

 

..ac ymwybyddiaeth foesegol gref.

 

0283 00:16:16:12 00:16:19:09

 

Maen nhw’n wych am gydnabod

patrymau, manylder…

 

0284 00:16:19:10 00:16:21:06

 

..a datrys problemau technegol.

 

0285 00:16:21:07 00:16:23:19

 

Maen nhw’n ddibynadwy,

yn onest ac yn gyson.

 

0286 00:16:23:20 00:16:27:02

 

Rydych chi’n gwybod yn union

ble’r ydych chi gyda phobl…

 

0287 00:16:27:03 00:16:30:06

 

..sydd ag awtistiaeth,

sy’n hynod o adfywiol weithiau.

 

0288 00:16:30:07 00:16:33:10

 

Mae llawer yn rhagori mewn

rolau sy’n gofyn am feddwl…

 

0289 00:16:33:11 00:16:36:09

 

..systemau logistaidd

neu wybodaeth arbenigol…

 

0290 00:16:36:10 00:16:39:23

 

..felly gallant ddewis pwnc

os ydyn nhw’n angerddol amdano…

 

0291 00:16:39:24 00:16:42:07

 

..a dod yn arbenigwr

yn gyflym iawn, iawn.

 

0292 00:16:43:20 00:16:47:07

 

Gall rhai o’r heriau y mae pobl

ag awtistiaeth yn eu hwynebu…

 

0293 00:16:47:08 00:16:51:13

 

..fel disgwyliadau cymdeithasol sy’n

teimlo’n ddryslyd neu’n flinedig.

 

0294 00:16:51:14 00:16:54:12

 

Gall amgylcheddau synhwyraidd,

sŵn, goleuadau…

 

0295 00:16:54:13 00:16:56:11

 

..a tharfu fod yn llethol dros ben.

 

0296 00:16:56:12 00:16:59:10

 

Mae pontio a newid annisgwyl

yn arbennig o straenus.

 

0297 00:16:59:11 00:17:02:08

 

Gall heriau gweithrediad weithredol

ymddangos…

 

0298 00:17:02:09 00:17:04:05

 

..o ran cynllunio a newid tasgau.

 

0299 00:17:04:06 00:17:06:16

 

Felly pan fydd arferion

yn cael eu torri…

 

0300 00:17:06:17 00:17:09:07

 

..neu pan fydd newid yn digwydd

yn rhy gyflym.

 

0301 00:17:10:24 00:17:12:17

 

Ac yna mae gennym ddyspracsia.

 

0302 00:17:12:18 00:17:15:02

 

Ydy unrhyw un wedi clywed

am ddyspracsia?

 

0303 00:17:16:05 00:17:18:06

 

Oes gennym ni unrhyw un

â dyspracsia?

 

0304 00:17:18:07 00:17:20:12

 

Ie, ie, ie, mae pawb wedi clywed

amdani.

 

0305 00:17:21:00 00:17:25:02

 

Felly, anhwylder cydsymud

datblygiadol yw dyspracsia.

 

0306 00:17:25:08 00:17:28:05

 

Mae hyn yn ymwneud mwy â

chydsymud y corff ffisegol.

 

0307 00:17:28:06 00:17:31:18

 

Felly, mae pobl â dyspracsia yn aml

yn feddylwyr creadigol…

 

0308 00:17:31:19 00:17:33:19

 

..greddfol iawn gyda empathi cryf.

 

0309 00:17:33:20 00:17:37:08

 

Maen nhw’n wydn oherwydd bod rhaid

iddyn nhw wastad gadw i fyny.

 

0310 00:17:37:09 00:17:39:14

 

Os ydych chi’n meddwl am y maes

chwarae.

 

0311 00:17:39:15 00:17:41:20

 

Plentyn yn rhedeg ar ôl,

wyddoch chi…

 

0312 00:17:41:21 00:17:45:09

 

..plant eraill sy’n eithaf cryf

a chydsymudol yn gorfforol…

 

0313 00:17:45:10 00:17:49:02

 

..mae wedi bod yn rhaid iddyn nhw

ddatblygu’r wydnwch mawr hwn…

 

0314 00:17:49:03 00:17:51:13

 

..i gadw i fyny â phlant eraill

o’r dechrau.

 

0315 00:17:51:14 00:17:55:04

 

O ganlyniad, maen nhw’n aml yn

gweithio’n galetach na’r lleill.

 

0316 00:17:55:05 00:17:57:20

 

Gallant fod yn ddatryswyr

problemau gwych…

 

0317 00:17:57:21 00:18:00:04

 

..oherwydd eu bod yn gyfarwydd

ag addasu.

 

0318 00:18:00:05 00:18:03:23

 

Maen nhw wedi gorfod addasu drwy

gydol eu hoes yn gyflym iawn, iawn.

 

0319 00:18:03:24 00:18:06:17

 

Eu heriau yw cydsymud echddygol,

fel y dywedais.

 

0320 00:18:06:18 00:18:08:19

 

Gall llawysgrifennu fod yn anodd…

 

0321 00:18:08:20 00:18:10:11

 

..a gall tasgau corfforol…

 

0322 00:18:10:12 00:18:13:07

 

..fel taro i mewn i bethau’n aml

neu baglu drosodd.

 

0323 00:18:13:08 00:18:17:01

 

Gall trefnu a chynllunio hefyd

deimlo’n llethol iawn.

 

0324 00:18:17:09 00:18:21:01

 

Ac maen nhw’n nodweddiadol yn

ei chael hi’n anodd rheoli amser…

 

0325 00:18:21:02 00:18:23:07

 

..ac yn dioddef o rywfaint

o flinder…

 

0326 00:18:23:08 00:18:25:04

 

..gan eu bod yn blino’n gyflym…

 

0327 00:18:25:05 00:18:28:17

 

..oherwydd bod popeth yn cymryd

cymaint o ymdrech gorfforol.

 

0328 00:18:28:18 00:18:31:05

 

Nawr, yr un wnes i sôn amdano’n

gynharach…

 

0329 00:18:31:06 00:18:34:04

 

..sef un nad ydych chi’n debyg

wedi clywed amdano…

 

0330 00:18:34:05 00:18:35:18

 

..ond efallai eich bod chi.

 

0331 00:18:35:19 00:18:39:09

 

Felly, dysgraffia. Ydy unrhyw un

wedi clywed am dysgraffia? Ie.

 

0332 00:18:39:10 00:18:42:03

 

Felly, mae’ch mab wedi cael

diagnosis deuol?

 

0333 00:18:42:04 00:18:45:08

 

Ie, ie.

Mae gan fy mab i ddysgraffia hefyd.

 

0334 00:18:46:18 00:18:49:13

 

Felly, anawster dysgu ysgrifennu

yw dysgraffia.

 

0335 00:18:50:12 00:18:52:17

 

Ac mae hynny’n wahanol

i ddyslecsia…

 

0336 00:18:52:18 00:18:56:08

 

..oherwydd bod dyslecsia’n

anhawster dysgu cyffredinol eang.

 

0337 00:18:56:09 00:19:00:04

 

Mae dysgraffia yn ymwneud yn benodol

â’r broses o ysgrifennu.

 

0338 00:19:00:05 00:19:02:18

 

Ond eto, mae ganddyn nhw

gryfderau anhygoel.

 

0339 00:19:02:19 00:19:05:16

 

Felly mae pobl sydd â dysgraffia

yn aml yn meddwl…

 

0340 00:19:05:17 00:19:07:23

 

..mewn ffyrdd gweledol

cyfoethog iawn.

 

0341 00:19:07:24 00:19:12:08

 

Felly os ydych chi byth yn dysgu

rhywun â dysgraffia…

 

0342 00:19:12:09 00:19:15:02

 

..meddyliwch amdanyn nhw

fel dysgwyr gweledol.

 

0343 00:19:15:03 00:19:18:13

 

Felly, dangos iddyn nhw yw’r ffordd

well o addysgu bob amser.

 

0344 00:19:18:14 00:19:20:24

 

Mae ganddyn nhw lygad y meddwl

anhygoel…

 

0345 00:19:21:00 00:19:25:00

 

..felly gallan nhw ddychmygu pethau

fel ffilm yn rhedeg drwy eu meddwl.

 

0346 00:19:25:01 00:19:28:04

 

Ac felly maen nhw’n aml,

wyddoch chi, mae’r dywediad…

 

0347 00:19:28:05 00:19:29:20

 

..mae eu pennau yn y cymylau.

 

0348 00:19:29:21 00:19:33:03

 

Mae pobl sydd â dysgraffia yn aml

â’u pennau yn y cymylau…

 

0349 00:19:33:04 00:19:35:00

 

..oherwydd eu bod mor weledol…

 

0350 00:19:35:01 00:19:37:19

 

..maen nhw’n breuddwydio

am rywbeth creadigol.

 

0351 00:19:37:20 00:19:40:18

 

Maen nhw’n meddwl am eu prosiect

creadigol nesaf…

 

0352 00:19:40:19 00:19:42:22

 

..a gallant ei weld

yn glir iawn, iawn.

 

0353 00:19:42:23 00:19:46:08

 

Gan fod ganddynt feddyliau

mor weledol, maent yn rhagori…

 

0354 00:19:46:09 00:19:49:21

 

..mewn adrodd straeon am y rheswm

hwn a chyfathrebu llafar…

 

0355 00:19:49:22 00:19:53:10

 

..meddwl creadigol hardd a hefyd

yn dda iawn, iawn am ddylunio.

 

0356 00:19:53:11 00:19:56:18

 

Yn aml, mae ganddynt fewnwelediad

cryf a dychymyg cryf.

 

0357 00:19:58:14 00:20:01:24

 

Mi welais i’r sylw yna bod y

disgrifiadau yma’n ddefnyddiol.

 

0358 00:20:02:00 00:20:03:16

 

Ie, alla i wneud hynny, Nikki.

 

0359 00:20:03:17 00:20:07:03

 

Gallaf rhoi’r rhain mewn dogfen

gawn ni anfon allan i bawb.

 

0360 00:20:07:08 00:20:10:06

 

Mae’r heriau’n ymwneud â llawysgrif.

 

0361 00:20:11:02 00:20:15:06

 

Felly, mae llawysgrif i rywun â

dysgraffia yn boenus yn gorfforol.

 

0362 00:20:15:11 00:20:17:17

 

Mae’n brifo nhw’n fawr.

Mae’n flinedig.

 

0363 00:20:17:18 00:20:19:21

 

Ac mae’n boenus yn gorfforol.

 

0364 00:20:19:22 00:20:25:00

 

Ac nid yw fel dyspracsia,

lle mae pob math o symudiad…

 

0365 00:20:25:01 00:20:28:13

 

..yn rhan o’r broblem – mae’n

ymwneud yn benodol â llawysgrif.

 

0366 00:20:28:14 00:20:30:10

 

Yn achos fy mab, er enghraifft…

 

0367 00:20:30:11 00:20:32:17

 

..mae ysgrifennu’n hynod

o boenus iddo.

 

0368 00:20:32:18 00:20:36:16

 

Felly, mae’n ei chael hi’n anodd

ysgrifennu llythrennau a rhifau.

 

0369 00:20:36:21 00:20:38:11

 

Mae ei ‘S’ yn edrych fel ‘5’.

 

0370 00:20:38:12 00:20:41:04

 

Neu mae ei ‘3’ yn edrych fel ‘5’,

neu beth bynnag.

 

0371 00:20:41:05 00:20:43:08

 

Ond mae’n gallu gwnïo…

 

0372 00:20:43:19 00:20:46:11

 

..ac mae’n gwnïo gwisgoedd

bach, bach iawn…

 

0373 00:20:46:12 00:20:48:13

 

..ar gyfer modelau

y mae’n eu gwneud.

 

0374 00:20:48:14 00:20:50:14

 

Felly nid sgil gyffredinol yw hi…

 

0375 00:20:50:15 00:20:53:00

 

..ac nid yw hi hyd yn oed

wedi’i chyfyngu…

 

0376 00:20:53:01 00:20:55:04

 

..i sgiliau echddygol manwl yn unig.

 

0377 00:20:55:05 00:20:57:23

 

Mae’n ymwneud yn benodol

â’r ysgrifennu ei hun.

 

0378 00:20:59:16 00:21:02:08

 

Yn anffodus, nid yw mynegiant

ysgrifenedig…

 

0379 00:21:02:09 00:21:05:11

 

..yn adlewyrchu eu gwir

ddeallusrwydd na’u syniadau.

 

0380 00:21:05:12 00:21:08:07

 

Felly mae hwn yn her

y maent yn ei hwynebu.

 

0381 00:21:08:08 00:21:12:02

 

Yn aml, yn amgylchedd yr ysgol

fel nad yw’n cael ei nodi…

 

0382 00:21:12:09 00:21:14:20

 

..a bydd yr athrawon

yn eu marcio’n isel…

 

0383 00:21:15:10 00:21:19:05

 

..ac yn meddwl na fyddant yn gwneud

yn dda mewn arholiadau, ac ati…

 

0384 00:21:19:06 00:21:21:07

 

..oherwydd ansawdd eu hysgrifennu.

 

0385 00:21:21:08 00:21:25:06

 

Ond os oes ganddyn nhw ysgrifennydd,

maen nhw’n sylweddoli’n fuan…

 

0386 00:21:25:07 00:21:28:22

 

..nid yw hyn, mewn gwirionedd,

yn adlewyrchu ei ddeallusrwydd.

 

0387 00:21:28:23 00:21:33:03

 

Ysgrifennu a chael y wybodaeth allan

i fformat ysgrifenedig yw’r broblem.

 

0388 00:21:33:04 00:21:34:19

 

Oherwydd os yw mor boenus…

 

0389 00:21:34:20 00:21:38:07

 

..gallwch chi ddychmygu ei bod

hi’n anodd iawn canolbwyntio.

 

0390 00:21:38:08 00:21:41:01

 

Mae sillafu, atalnodi

a chyflwyniad y gwaith…

 

0391 00:21:41:02 00:21:43:05

 

..yn gallu bod yn anodd

am y rheswm hwn.

 

0392 00:21:43:06 00:21:45:23

 

Ac rwy’n gwybod llawer am hyn

oherwydd fy mab…

 

0393 00:21:45:24 00:21:49:04

 

..ond rydych chi’n aml yn cael plant

sydd â dysgraffia…

 

0394 00:21:49:05 00:21:51:08

 

..sydd â straeon gwych

i’w hadrodd…

 

0395 00:21:51:09 00:21:53:22

 

..a sgiliau ysgrifennu creadigol

anhygoel.

 

0396 00:21:53:23 00:21:57:18

 

Ond oherwydd bod y athrawon yn

canolbwyntio cymaint ar atalnodi…

 

0397 00:21:57:19 00:22:00:24

 

..mae eu gallu naturiol

mewn iaith greadigol Saesneg…

 

0398 00:22:01:00 00:22:04:05

 

..neu ysgrifennu creadigol

yn cael ei wthio o’r neilltu.

 

0399 00:22:04:06 00:22:07:09

 

Ac yna yn aml, dydyn nhw ddim

yn hoffi Saesneg fel pwnc…

 

0400 00:22:07:10 00:22:10:03

 

..pan maen nhw’n adroddwyr straeon

anhygoel…

 

0401 00:22:10:04 00:22:12:05

 

..sydd ddim wir yn gwneud synnwyr…

 

0402 00:22:12:06 00:22:14:24

 

..oherwydd ddylen nhw

wrth eu bodd yn Saesneg…

 

0403 00:22:15:00 00:22:18:12

 

..ond oherwydd y ffocws ar yr iaith

gyda’r system atalnodi…

 

0404 00:22:18:13 00:22:21:16

 

..a chyflwyniad ac ati,

mae’n eu digalonni ac yn dwyn…

 

0405 00:22:21:17 00:22:25:02

 

..oddi ar blant yr angerdd

dros adrodd straeon yn greadigol.

 

0406 00:22:25:03 00:22:27:11

 

Felly, bydd blinder ysgrifennu

wedyn…

 

0407 00:22:27:12 00:22:30:20

 

..hefyd yn effeithio ar

gynhyrchiant, hyder a chyflymder.

 

0408 00:22:30:21 00:22:33:11

 

Felly, ADHD.

Oes unrhyw un wedi clywed am ADHD?

 

0409 00:22:33:12 00:22:35:03

 

Ie! Oes gan unrhyw un ADHD? Ie.

 

0410 00:22:36:24 00:22:37:24

 

Iawn.

 

0411 00:22:38:00 00:22:40:20

 

Felly, mae ADHD fel awtistiaeth.

 

0412 00:22:40:21 00:22:42:21

 

Mae’n gyflwr

niwroddatblygiadol.

 

0413 00:22:42:22 00:22:44:15

 

Mae’r ddau yn aml yn cydfodoli.

 

0414 00:22:44:16 00:22:47:03

 

Ddim bob amser,

ond maen nhw’n aml yn gwneud.

 

0415 00:22:47:04 00:22:50:17

 

A dweud hynny, mae dyslecsia,

dysgraffia, ADHD a dyslecsia…

 

0416 00:22:50:18 00:22:52:08

 

..yn aml yn cydfodoli hefyd.

 

0417 00:22:52:09 00:22:54:14

 

Felly wrth eich bod yn asesu’r

rhain…

 

0418 00:22:54:15 00:22:57:17

 

..mae’n rhaid i chi allu eu

gwahanu oddi wrth ei gilydd.

 

0419 00:22:57:18 00:23:00:24

 

A dyma pam mae’r math yma o

asesiadau yn cymryd cyfnod hir.

 

0420 00:23:02:08 00:23:06:01

 

Mae ymenyddiau ADHD yn egnïol, yn

greadigol, ac yn llawn syniadau.

 

0421 00:23:06:02 00:23:09:15

 

Maen nhw’n wych mewn argyfwng.

Maen nhw’n gyflym eu cyflymder.

 

0422 00:23:09:16 00:23:13:01

 

Maen nhw’n mwynhau amgylcheddau

cyflym a datrys problemau.

 

0423 00:23:13:02 00:23:14:22

 

Maen nhw’n gallu gorffocysu…

 

0424 00:23:14:23 00:23:18:03

 

..sy’n golygu y gallant gynhyrchu

gwaith eithriadol…

 

0425 00:23:18:04 00:23:19:20

 

..mewn byr ddyrchafiadau.

 

0426 00:23:19:21 00:23:22:06

 

Maen nhw’n reddfol,

yn gydymdeimladol…

 

0427 00:23:22:07 00:23:23:23

 

..ac yn wych gyda phobl.

 

0428 00:23:23:24 00:23:27:04

 

Yr heriau yw cynnal sylw ar dasgau

arferol neu ddiflas…

 

0429 00:23:27:05 00:23:28:20

 

..sy’n gallu bod yn anodd.

 

0430 00:23:28:21 00:23:32:13

 

Gall cynllunio, blaenoriaethu,

a dechrau tasgau fod yn llethol.

 

0431 00:23:32:14 00:23:34:22

 

Gall rheoleiddio emosiynau

fod yn ddwys.

 

0432 00:23:34:23 00:23:38:20

 

Mae bylchau yn y cof gweithio yn

gwneud i gyfarwyddiadau diflannu…

 

0433 00:23:38:21 00:23:41:01

 

..a gallwn siarad ychydig mwy

am hynny.

 

0434 00:23:41:02 00:23:43:14

 

Felly nid yw’n golygu

na allant ddarllen…

 

0435 00:23:43:15 00:23:45:15

 

..a’r geiriau’n neidio o gwmpas…

 

0436 00:23:45:16 00:23:47:19

 

..fel yr hyn a welem

gyda dyslecsia…

 

0437 00:23:47:20 00:23:51:08

 

..mae’r geiriau’n mynd am yn ôl

neu’n neidio o gwmpas y dudalen.

 

0438 00:23:51:09 00:23:54:09

 

Y broblem yw bod hanner eu meddwl

yn mynd mor gyflym…

 

0439 00:23:54:10 00:23:58:07

 

..drwy ddarllen cyfarwyddiadau

neu rysáit neu unrhyw beth tebyg…

 

0440 00:23:58:08 00:24:01:16

 

..yn y pen draw, mae nhw’n meddwl,

wel, mae hyn yn hollol dwp.

 

0441 00:24:01:17 00:24:04:02

 

Dw i jest isio mynd i’r afael

â’r peth. Nawr.

 

0442 00:24:04:03 00:24:05:19

 

Dyna mae eu meddwl yn ei wneud.

 

0443 00:24:05:20 00:24:08:20

 

Mae bron fel bod eu coesau’n

mynd allan o’u blaenau…

 

0444 00:24:08:21 00:24:11:02

 

..cyn i’w meddwl gael cyfle

i ddal i fyny.

 

0445 00:24:11:03 00:24:13:23

 

Dydy trefnu ddim yn dod yn naturiol

heb strwythur.

 

0446 00:24:13:24 00:24:17:17

 

Dyma’r rhai rydych chi’n fwy tebygol

o fod wedi clywed amdanyn nhw.

 

0447 00:24:17:18 00:24:19:19

 

Ac wrth gwrs, ‘zonio i mewn

ac allan’.

 

0448 00:24:19:20 00:24:22:17

 

Felly mae pobl yn siarad llawer

am ‘zonio allan’…

 

0449 00:24:22:18 00:24:24:14

 

..diffodd mewn sgyrsiau, ac ati.

 

0450 00:24:24:15 00:24:27:01

 

Iawn, felly maen nhw i gyd

yn gorgyffwrdd.

 

0451 00:24:28:15 00:24:30:04

 

Ac mae yna debygrwydd.

 

0452 00:24:30:05 00:24:32:21

 

Rwyf wedi mynd drwy ychydig bach

o’r rheiny.

 

0453 00:24:32:22 00:24:34:02

 

Felly…

 

0454 00:24:36:15 00:24:39:23

 

..maen nhw’n aml yn cael eu

grwpio o dan niwroamrywiaeth…

 

0455 00:24:39:24 00:24:42:21

 

..oherwydd eu bod yn rhannu

rhai themâu cyffredin.

 

0456 00:24:42:22 00:24:46:05

 

Felly’r prif themâu cyffredin

sy’n gyffredin iddyn nhw…

 

0457 00:24:46:06 00:24:50:08

 

..yw gwahaniaethau mewn gweithrediad

gweithredol, cynllunio, cof…

 

0458 00:24:50:09 00:24:51:24

 

..trefniadaeth, a ffocws.

 

0459 00:24:52:00 00:24:55:07

 

Gall y rhain fod yn anoddach

neu’n wahanol ar draws ADHD…

 

0460 00:24:55:08 00:24:57:18

 

..dyslecsia, awtistiaeth,

a dyspracsia.

 

0461 00:24:57:19 00:24:59:24

 

Rydyn ni’n galw hyn

yn broffil pigfain.

 

0462 00:25:00:00 00:25:03:17

 

Mae hyn yn golygu y gallai rhywun

fod yn eithriadol mewn un maes…

 

0463 00:25:03:18 00:25:06:08

 

..ond yn ei chael hi’n anodd iawn

mewn un arall.

 

0464 00:25:06:09 00:25:08:14

 

Er enghraifft, creadigrwydd gwych…

 

0465 00:25:08:15 00:25:12:08

 

..ond anhawster gyda gwaith

gweinyddol, manylder eithriadol…

 

0466 00:25:12:09 00:25:15:02

 

..ffocws ond yn ei chael hi’n anodd

gydag e-byst.

 

0467 00:25:15:03 00:25:18:21

 

Mae pobl yn cuddio eu trafferthion

yn y gwaith i edrych yn gymwys…

 

0468 00:25:18:22 00:25:20:20

 

..sy’n arwain at losg allan hefyd.

 

0469 00:25:20:21 00:25:24:14

 

Mae yna sensitifrwydd amgylcheddol.

Mae yna orgyffwrdd mawr yma.

 

0470 00:25:24:15 00:25:26:13

 

Ymyrraeth sŵn a chyfathrebu clir.

 

0471 00:25:26:14 00:25:29:17

 

Mae’r rhain yn effeithio ar lawer

o bobl niwroamrywiol.

 

0472 00:25:29:18 00:25:33:08

 

Felly’r prif neges i’w chymryd o hyn

yw bod yna gryfderau enfawr.

 

0473 00:25:33:09 00:25:35:05

 

A dyna rydw i wir eisiau ei gyfleu.

 

0474 00:25:35:06 00:25:37:19

 

Ac rydw i’n mynd i barhau

i ailadrodd hynny…

 

0475 00:25:37:20 00:25:39:10

 

..drwy gydol y cyflwyniad.

 

0476 00:25:39:11 00:25:42:08

 

Mae gan bobl sy’n niwroamrywiol

gryfderau enfawr.

 

0477 00:25:42:09 00:25:45:04

 

Ond mae yna rai heriau a all,

os na chânt eu deall…

 

0478 00:25:45:05 00:25:46:19

 

..lesteirio’r gweithle.

 

0479 00:25:46:20 00:25:50:20

 

Felly, rhai gwahaniaethau, er mwyn

rhoi’r ddelwedd gyfatebol i chi…

 

0480 00:25:50:21 00:25:53:13

 

..gwn fy mod i’n siarad

yn gyffredinol hefyd…

 

0481 00:25:53:14 00:25:56:01

 

..ond dydw i ddim eisiau hepgor

unrhyw beth.

 

0482 00:25:56:02 00:25:59:19

 

Ond mae hefyd yn bwysig bod yn glir

nad yw’r cyflyrau hyn yr un peth.

 

0483 00:25:59:20 00:26:01:11

 

Dyma rai gwahaniaethau syml.

 

0484 00:26:01:12 00:26:05:14

 

Mae dyslecsia’n ymwneud yn bennaf â

sut mae’r ymennydd yn prosesu iaith.

 

0485 00:26:05:15 00:26:08:18

 

Mae dysgraffia yn effeithio

ar allbwn ysgrifenedig…

 

0486 00:26:08:19 00:26:11:22

 

..a chynllunio symudol

ar gyfer ysgrifennu, i grynhoi.

 

0487 00:26:11:23 00:26:15:00

 

Mae dyspracsia yn effeithio

ar gydsymud corfforol…

 

0488 00:26:15:01 00:26:16:16

 

..a chynllunio symudiadau.

 

0489 00:26:16:17 00:26:20:15

 

Mae awtistiaeth yn effeithio ar

gyfathrebu, prosesu synhwyraidd…

 

0490 00:26:20:16 00:26:22:17

 

..a sut mae rhywun

yn dehongli’r byd.

 

0491 00:26:22:18 00:26:25:15

 

Mae ADHD yn ymwneud yn bennaf â

rheoleiddio sylw…

 

0492 00:26:25:16 00:26:28:03

 

..nid diffyg ffocws,

ond rheoleiddio sylw.

 

0493 00:26:28:04 00:26:29:18

 

Ac mae’n wahanol.

 

0494 00:26:29:19 00:26:32:21

 

Fe fyddan ni’n ymdrin â hynny

ychydig yn fwy wrth i ni…

 

0495 00:26:32:22 00:26:36:04

 

..symud ymlaen at ADHD –

rheoli ymlymron, cymhelliant…

 

0496 00:26:36:05 00:26:37:23

 

..a gweithrediad weithredol.

 

0497 00:26:37:24 00:26:40:22

 

Gall pobl gael un o’r rhain

neu gyfuniad o’r rhain…

 

0498 00:26:40:23 00:26:44:13

 

..ac mae cyfuniadau, fel y dywedais

i’n gynt, yn gyffredin iawn.

 

0499 00:26:44:14 00:26:48:07

 

Felly, un o’r prif syniadau rydw i

eisiau i chi fynd â chi oddi yma…

 

0500 00:26:48:08 00:26:51:03

 

..yw bod amrywiaeth o feddwl

yn ysgogi arloesedd.

 

0501 00:26:51:04 00:26:53:02

 

Mae pobl sy’n meddwl yn wahanol…

 

0502 00:26:53:03 00:26:55:20

 

..yn mynd ati i ddatrys

problemau’n wahanol…

 

0503 00:26:55:21 00:26:58:14

 

..yn gweld cyfleoedd

nad yw eraill yn eu gweld…

 

0504 00:26:58:15 00:27:00:21

 

..ac yn dod â chreadigrwydd

i atebion…

 

0505 00:27:00:22 00:27:03:12

 

..na all ffordd unffurf o feddwl

eu cynhyrchu.

 

0506 00:27:03:13 00:27:05:18

 

Felly pan fyddwn ni’n siarad

am ADHD…

 

0507 00:27:05:19 00:27:08:21

 

..neu gyflyrau niwroamrywiol

eraill yn y gweithle…

 

0508 00:27:08:22 00:27:11:10

 

..dydyn ni ddim yn unig

yn siarad am heriau…

 

0509 00:27:11:11 00:27:14:14

 

..rydyn ni’n siarad am botensial,

am sut y gall deall…

 

0510 00:27:14:15 00:27:18:17

 

..a chefnogi’r gwahaniaethau hyn

ddatgloi’r dalent sydd eisoes yno…

 

0511 00:27:18:18 00:27:21:13

 

..yn hytrach na gadael i rwystrau

ddod yn y ffordd.

 

0512 00:27:21:14 00:27:23:05

 

Felly beth yw ADHD yn benodol?

 

0513 00:27:23:06 00:27:27:03

 

Wel, mae ADHD yn sefyll am anhwylder

diffyg sylw a gorfywiogrwydd…

 

0514 00:27:27:04 00:27:29:10

 

..ac mae’n gyflwr

niwroddatblygiadol.

 

0515 00:27:29:11 00:27:31:09

 

Felly mae gennym y term anhwylder.

 

0516 00:27:31:10 00:27:34:00

 

Ac efallai y bydd hyn

yn swnio’n bedantig i rai.

 

0517 00:27:34:01 00:27:36:07

 

Dydw i ddim yn hoffi’r gair

‘anhwylder’.

 

0518 00:27:36:08 00:27:38:04

 

Mae’n well gen i’r gair ‘cyflwr’.

 

0519 00:27:38:05 00:27:40:03

 

Ond mae anhwylder yn y label ei hun.

 

0520 00:27:40:04 00:27:43:02

 

Felly mae’n rhaid i ni ddal

i ddefnyddio hwnnw’n aml.

 

0521 00:27:43:03 00:27:47:03

 

Mae’n golygu ei fod yn gysylltiedig

â sut mae’r ymennydd yn datblygu…

 

0522 00:27:47:04 00:27:48:22

 

..ac yn gweithredu dros amser.

 

0523 00:27:48:23 00:27:51:23

 

Nid yw ADHD yn unig yn golygu

na all rhywun dalu sylw…

 

0524 00:27:51:24 00:27:54:12

 

..neu ei fod yn or-egniol,

fel y credir yn aml.

 

0525 00:27:54:13 00:27:57:03

 

Mae’n effeithio ar sawl maes

o weithrediad…

 

0526 00:27:57:04 00:27:59:12

 

..sy’n hanfodol yn y

gwaith ac mewn bywyd.

 

0527 00:27:59:13 00:28:01:03

 

Yn gyntaf, mae yna sylw.

 

0528 00:28:01:04 00:28:04:17

 

Gall pobl ag ADHD ei chael hi’n

anodd cynnal ffocws ar dasgau…

 

0529 00:28:04:18 00:28:06:21

 

..nad ydynt yn gynhenid ddiddorol…

 

0530 00:28:06:22 00:28:09:24

 

..ac mae’n hawdd iddynt gael

eu tynnu oddi ar eu gwaith.

 

0531 00:28:10:00 00:28:12:08

 

Yn ail, mae yna weithrediad

gweithredol.

 

0532 00:28:12:09 00:28:14:04

 

Dyma system rheoli’r ymennydd.

 

0533 00:28:14:05 00:28:16:13

 

Mae’n effeithio ar gynllunio,

trefnu…

 

0534 00:28:16:14 00:28:18:22

 

..blaenoriaethu

a dilyn tasgau drwyddi.

 

0535 00:28:18:23 00:28:22:06

 

Pan fydd gweithrediad weithredol

yn cael ei heffeithio…

 

0536 00:28:22:07 00:28:25:05

 

..gall hyd yn oed prosiectau syml

deimlo’n llethol.

 

0537 00:28:25:06 00:28:28:01

 

A thrydydd, rheoleiddio emosiynol –

fy hoff bwnc.

 

0538 00:28:28:02 00:28:31:10

 

Mae pobl ag ADHD yn aml yn profi

emosiynau’n fwy dwys…

 

0539 00:28:32:14 00:28:36:16

 

..a gallant ei chael hi’n heriol i

fodiwleiddio ymatebion emosiynol…

 

0540 00:28:36:17 00:28:38:08

 

..yn enwedig o dan straen.

 

0541 00:28:38:09 00:28:40:02

 

Ac yna yn olaf, byrbwyllter…

 

0542 00:28:40:03 00:28:43:18

 

..sef gweithredu’n gyflym heb feddwl

yn llawn am y canlyniadau.

 

0543 00:28:43:19 00:28:46:06

 

Nid gweithredoedd yn unig yw hyn,

gyda llaw.

 

0544 00:28:46:07 00:28:47:22

 

Mae’n cynnwys siarad hefyd.

 

0545 00:28:47:23 00:28:49:24

 

Felly’n aml pan fyddwn ni’n asesu…

 

0546 00:28:50:00 00:28:52:03

 

..rydym yn edrych ar siarad

byrlymog.

 

0547 00:28:52:04 00:28:55:06

 

Yn y gwaith, gallai hyn ymddangos

fel torri ar draws…

 

0548 00:28:55:07 00:28:58:24

 

..gwneud penderfyniadau sydyn,

neu neidio o un dasg i’r llall…

 

0549 00:28:59:00 00:29:01:00

 

..heb gwblhau’r hyn a ddechreuwyd.

 

0550 00:29:01:01 00:29:03:24

 

Felly pan fyddwn ni’n asesu

am ADHD mewn oedolion…

 

0551 00:29:04:00 00:29:06:22

 

..rydym yn gweithio o feini prawf

diagnostig clir.

 

0552 00:29:06:23 00:29:08:19

 

Rydyn ni’n defnyddio’r DSM-5…

 

0553 00:29:08:20 00:29:12:03

 

..sy’n nodi’r symptomau

sydd eu hangen ar gyfer diagnosis.

 

0554 00:29:12:04 00:29:14:21

 

Ac mae’n rhaid ei ddefnyddio’n

anhyblyg hefyd.

 

0555 00:29:14:22 00:29:16:12

 

Allwn ni ddim ei hepgor.

 

0556 00:29:16:13 00:29:20:16

 

Allwn ni ddim – os nad oes gennym

ddigon o wybodaeth…

 

0557 00:29:21:05 00:29:26:07

 

..gan aelodau’r teulu,

pobl sy’n byw gyda’r unigolyn…

 

0558 00:29:26:08 00:29:28:23

 

..neu hyd yn oed gyflogeion,

er enghraifft…

 

0559 00:29:28:24 00:29:31:05

 

..gall hynny fod yn ddefnyddiol

iawn…

 

0560 00:29:31:06 00:29:33:18

 

..a ni allwn ni fodloni

meini prawf DSM-5…

 

0561 00:29:33:19 00:29:37:09

 

..er ein bod yn gweld bod rhywun yn

amlwg yn ei chael hi’n anodd…

 

0562 00:29:37:10 00:29:39:22

 

..ni allwn ni roi’r diagnosis

hwnnw iddynt.

 

0563 00:29:39:23 00:29:41:21

 

Mae’n dibynnu ar yr effaith hefyd.

 

0564 00:29:41:22 00:29:43:22

 

Mae’r rhain yn disgyn i ddau faes…

 

0565 00:29:43:23 00:29:46:15

 

..diffyg sylw a gorfywiogrwydd –

byrbwyllter.

 

0566 00:29:46:16 00:29:48:06

 

Felly o ran y tri hyn…

 

0567 00:29:48:07 00:29:52:05

 

..pan fyddwch chi’n rhoi diagnosis

i rywun a’r diagnosis terfynol…

 

0568 00:29:52:06 00:29:55:18

 

..gallwch naill ai roi ADHD di-sylw,

sy’n llai adnabyddus…

 

0569 00:29:55:19 00:29:59:06

 

..ac yn gyffredin iawn ymysg

menywod, ADHD gorfywiog…

 

0570 00:29:59:07 00:30:04:09

 

..a byrbwyll, heb y diffyg sylw,

neu gallwch roi diagnosis cyfunol…

 

0571 00:30:04:10 00:30:07:23

 

..os yw’r unigolyn yn profi effaith

uchel o’r ddau.

 

0572 00:30:10:22 00:30:14:04

 

I oedolion, rydym yn chwilio am

o leiaf bum symptom yn un…

 

0573 00:30:14:05 00:30:17:17

 

..neu’r ddau faes, a rhaid iddynt

fod wedi bod yn bresennol…

 

0574 00:30:17:18 00:30:19:08

 

..ers plentyndod cyn 12 oed.

 

0575 00:30:19:09 00:30:24:13

 

Ac yn eithaf aml, dyma lle pan ddaw

rhywun atom am asesiad ADHD…

 

0576 00:30:24:16 00:30:27:11

 

..fel oedolyn,

dyma lle mae pobl yn methu’n aml…

 

0577 00:30:28:08 00:30:31:16

 

..oherwydd nad yw gwybodaeth

plentyndod bob amser ar gael.

 

0578 00:30:31:17 00:30:35:05

 

Felly os oes gennych chi rywun

yn dod i mewn yn eu 40au a’u 50au…

 

0579 00:30:35:06 00:30:38:23

 

..weithiau mae rhieni wedi marw,

weithiau mae yna ddieithrio…

 

0580 00:30:38:24 00:30:42:11

 

..weithiau dydy rhieni ddim yn cofio

neu ddim yn deall yn iawn.

 

0581 00:30:42:12 00:30:45:02

 

Rwyf wedi clywed rhieni’n

dweud pethau fel…

 

0582 00:30:45:03 00:30:47:20

 

..”Roeddwn i’n meddwl bod pob

plentyn fel hyn”.

 

0583 00:30:47:21 00:30:50:24

 

Felly weithiau gall fod yn anodd

cael y wybodaeth honno.

 

0584 00:30:51:00 00:30:52:15

 

Ac os yw’n rhy anodd…

 

0585 00:30:52:16 00:30:55:16

 

..a does gan y person ei hun

ddim adroddiadau ysgol…

 

0586 00:30:55:17 00:30:58:09

 

..neu ddim llawer o atgofion

o’u plentyndod…

 

0587 00:30:58:10 00:31:00:23

 

..fel nad oes gan lawer o bobl,

yn anffodus…

 

0588 00:31:00:24 00:31:04:07

 

..mae’n rhaid i ni nodi’r asesiad

hwnnw fel un amhendant…

 

0589 00:31:04:08 00:31:06:13

 

..a all fod yn ddinistriol

i rai pobl.

 

0590 00:31:08:01 00:31:09:17

 

Felly mae’r asesiad ei hun…

 

0591 00:31:09:18 00:31:13:21

 

..yn cynnwys cyfweliad clinigol

strwythuredig, hanes datblygiadol…

 

0592 00:31:13:22 00:31:17:17

 

..holiaduron safonol ac, lle bo

modd, gwybodaeth gysylltiedig…

 

0593 00:31:17:18 00:31:21:03

 

..gan rywun a oedd yn adnabod

y person yn ystod ei blentyndod.

 

0594 00:31:21:04 00:31:22:21

 

Felly mae’n broses enfawr.

 

0595 00:31:24:09 00:31:26:05

 

Mae i fod i gymryd oriau.

 

0596 00:31:27:22 00:31:29:20

 

Pan fyddaf yn asesu pobl am ADHD…

 

0597 00:31:29:21 00:31:33:13

 

..anaml iawn y byddaf yn mynd o dan

dair awr, weithiau mwy, 3 i 4 awr.

 

0598 00:31:35:04 00:31:38:17

 

Gall fod yn emosiynol iawn, iawn,

gall deimlo’n ymwthiol iawn.

 

0599 00:31:38:18 00:31:42:19

 

Felly mae’n gyfnod sensitif iawn

ac ni ddylid byth ei ruthro.

 

0600 00:31:43:22 00:31:46:19

 

Felly os yw hynny,

os ydych chi’n mynd am asesiad…

 

0601 00:31:46:20 00:31:49:23

 

..ac rydych chi’n teimlo eich

bod yn cael eich brysio…

 

0602 00:31:49:24 00:31:53:17

 

..yna rwy’n awgrymu dod o hyd i

aseswr arall a gorffen yr asesiad…

 

0603 00:31:53:18 00:31:55:13

 

..oherwydd ni ddylai fod felly.

 

0604 00:31:55:14 00:31:58:07

 

Ac rydyn ni’n gwybod –

y rheswm dwi’n ei godi yw…

 

0605 00:31:58:08 00:32:01:00

 

..oherwydd ein bod ni’n gwybod,

yn anffodus…

 

0606 00:32:01:01 00:32:04:09

 

..ein bod ni’n gweld hyn mewn rhai

cwmnïau amheus allan yna.

 

0607 00:32:04:10 00:32:07:17

 

Ar y pwynt hwn, gallai fod yn

ddefnyddiol deall ychydig…

 

0608 00:32:07:18 00:32:11:03

 

..am pam fod ADHD yn dod o dan

y gwasanaethau iechyd meddwl…

 

0609 00:32:11:04 00:32:15:01

 

..ac nid gwasanaethau addysgol fel

y byddai dyslecsia a dyspracsia.

 

0610 00:32:15:02 00:32:18:24

 

Rydw i eisiau rhannu hyn oherwydd ei

bod yn bwysig bod pobl yn deall…

 

0611 00:32:19:00 00:32:21:12

 

..nad anhawster straen

iechyd meddwl ydyw.

 

0612 00:32:21:13 00:32:24:21

 

Y rheswm pam ei fod yn dod o dan

wasanaethau iechyd meddwl…

 

0613 00:32:24:22 00:32:28:19

 

..yw oherwydd y gall y nodweddion

rydych chi’n eu profi gydag ADHD…

 

0614 00:32:28:20 00:32:32:08

 

..ac awtistiaeth achosi symptomau

o drallod iechyd meddwl…

 

0615 00:32:32:09 00:32:35:02

 

..os na chânt eu cefnogi a’u datrys.

 

0616 00:32:36:08 00:32:39:21

 

Felly caiff ADHD ac awtistiaeth

eu dosbarthu fel anhwylder…

 

0617 00:32:39:22 00:32:43:15

 

..neu gyflwr a chaiff eu hasesu

o fewn gwasanaethau iechyd meddwl.

 

0618 00:32:43:16 00:32:46:18

 

Diffinnir ADHD fel anhwylder

niwroddatblygiadol…

 

0619 00:32:46:19 00:32:50:06

 

..sy’n effeithio ar reoleiddio sylw,

rheoli byrbwyllter…

 

0620 00:32:50:07 00:32:53:04

 

..lefelau gweithgarwch

a rheoleiddio emosiynol.

 

0621 00:32:53:05 00:32:56:02

 

Felly mae’r rhain yn feysydd

sy’n gysylltiedig…

 

0622 00:32:56:03 00:32:58:15

 

..â gweithrediad niwrolegol

a seiciatrig.

 

0623 00:32:58:16 00:33:01:18

 

Ac mae ADHD yn aml yn gorgyffwrdd

â phryder, iselder…

 

0624 00:33:01:19 00:33:04:19

 

..problemau cysgu a chyflyrau

iechyd meddwl eraill.

 

0625 00:33:04:20 00:33:07:08

 

Dyma pam eu bod yn dod

o dan yr un gwasanaethau.

 

0626 00:33:07:09 00:33:11:01

 

Felly os ydych chi eisiau asesiad

ADHD ac eisiau ei gael yn y GIG…

 

0627 00:33:11:02 00:33:14:10

 

..rydych chi’n mynd at wasanaethau

iechyd meddwl am hynny.

 

0628 00:33:14:11 00:33:17:11

 

Ond os ydych chi’n amau

bod gennych chi dysgraffia…

 

0629 00:33:17:12 00:33:19:13

 

..neu dyslecsia, neu dyspracsia…

 

0630 00:33:19:14 00:33:23:09

 

..byddech chi’n mynd at seicolegydd

addysg neu arbenigwr dysgu…

 

0631 00:33:23:10 00:33:26:18

 

..sydd â’r cymwysterau priodol

i wneud yr asesiad hwnnw.

 

0632 00:33:28:24 00:33:32:14

 

Mae yna wahaniaethau dysgu penodol

sy’n effeithio ar ddarllen.

 

0633 00:33:32:15 00:33:34:04

 

Iawn.

 

0634 00:33:34:05 00:33:38:02

 

Gadewch i ni symud ymlaen oherwydd

rydyn ni wedi ymdrin â hynny. Iawn.

 

0635 00:33:38:03 00:33:40:15

 

Felly, rhai materion

a heriau craidd.

 

0636 00:33:41:14 00:33:45:01

 

Mae ADHD yn amlygu ei hun mewn

pedair prif faes, fel y dywedais.

 

0637 00:33:45:02 00:33:48:22

 

Felly mae gennym ni ddiffyg sylw,

byrbwyllter, gorfywiogrwydd…

 

0638 00:33:48:23 00:33:51:13

 

..neu anesmwythyd,

a rheoleiddio emosiynol.

 

0639 00:33:51:14 00:33:53:19

 

Mae’r rhain yn aml yn cael

eu camddeall.

 

0640 00:33:53:20 00:33:57:02

 

Felly rydw i eisiau rhoi

rhai enghreifftiau ymarferol…

 

0641 00:33:57:03 00:33:59:21

 

..clir i chi o’r hyn ydyn nhw,

a’r hyn nad ydyn nhw.

 

0642 00:33:59:22 00:34:02:15

 

Nid yw diffyg sylw yn ymwneud â

pheidio â malio…

 

0643 00:34:02:16 00:34:05:23

 

..neu beidio â cheisio,

na’r anallu llwyr i ganolbwyntio.

 

0644 00:34:06:18 00:34:09:23

 

Mae’n ymwneud â chael anhawster

i reoleiddio’ch ffocws.

 

0645 00:34:09:24 00:34:11:24

 

Mae’n fwy o broblem berfformiad…

 

0646 00:34:12:00 00:34:14:13

 

..yn hytrach na diffyg y sgil

i ffocysu o gwbl.

 

0647 00:34:15:09 00:34:18:19

 

Felly, mae’n ymwneud â ble rydych

chi’n rhoi’r ffocws hwnnw.

 

0648 00:34:18:20 00:34:21:10

 

Nid yw’n golygu na allwch chi

ffocysu o gwbl…

 

0649 00:34:21:11 00:34:23:21

 

..oherwydd gall rhai pobl wir

gorffocysu.

 

0650 00:34:23:22 00:34:26:20

 

Felly, pan ddywedaf bod e’n

broblem berfformiad…

 

0651 00:34:26:21 00:34:29:23

 

..mae’n ymwneud â methu

â chyfeirio’r ffocws hwnnw…

 

0652 00:34:29:24 00:34:31:12

 

..fel y mynnwch.

 

0653 00:34:31:13 00:34:34:16

 

Gall pobl ganolbwyntio’n dda iawn

ar dasgau penodol…

 

0654 00:34:34:17 00:34:37:17

 

..ond cael trafferth i aros

yn ymroddedig i bethau…

 

0655 00:34:37:18 00:34:41:00

 

..sy’n teimlo’n ailadroddus

neu’n feichus yn feddyliol.

 

0656 00:34:41:01 00:34:43:11

 

Felly mae enghreifftiau

o ddiffyg sylw…

 

0657 00:34:43:12 00:34:45:17

 

..colli golwg ar fanylion

neu gamau…

 

0658 00:34:45:18 00:34:49:18

 

..anghofio beth ddaethoch chi i’r

ystafell i’w wneud, dechrau tasg…

 

0659 00:34:49:19 00:34:52:14

 

..yna cael eich tynnu i ffwrdd

gan rywbeth bach…

 

0660 00:34:52:15 00:34:55:08

 

..ei chael hi’n anodd dilyn

cyfarwyddiadau hir.

 

0661 00:34:55:09 00:34:57:09

 

Nid diogi ydyw, nid gallu isel ydyw.

 

0662 00:34:57:10 00:34:59:13

 

Ac yn sicr nid diffyg

diddordeb ydyw.

 

0663 00:35:00:02 00:35:03:14

 

Mae byrbwyllter yn golygu gweithredu

neu siarad yn gyflym…

 

0664 00:35:03:15 00:35:05:13

 

..cyn i’r meddwl ffurfio’n llawn.

 

0665 00:35:05:14 00:35:08:08

 

Felly nid ymddygiad bwriadol

neu esgeulus ydyw.

 

0666 00:35:09:13 00:35:15:03

 

Enghreifftiau yw torri ar draws heb

fwriad, anfon neges cyn ei gwirio…

 

0667 00:35:15:04 00:35:16:20

 

..ac e-byst cyn eu gwirio.

 

0668 00:35:18:20 00:35:22:15

 

Oherwydd mae’n teimlo’n ddiflas

gorfod ail-ddarllen rhywbeth…

 

0669 00:35:22:16 00:35:24:19

 

..rydych chi newydd ei ysgrifennu…

 

0670 00:35:24:20 00:35:27:12

 

..cytuno i dasgau heb feddwl

am y llwyth gwaith.

 

0671 00:35:27:13 00:35:29:03

 

Nid anghwrteisi ydyw.

 

0672 00:35:29:05 00:35:31:15

 

Nid yw’n golygu nad yw’r unigolyn

yn poeni.

 

0673 00:35:31:16 00:35:33:16

 

Nid yw’n ddiffyg proffesiynoldeb.

 

0674 00:35:33:17 00:35:36:09

 

Yn aml, mae llawer iawn

o ddifrod a chywilydd…

 

0675 00:35:36:10 00:35:39:12

 

..pan fyddant yn sylweddoli bod

rhywun wedi’i sarhau.

 

0676 00:35:39:13 00:35:42:20

 

Felly’n aml iawn mae gan bobl

ag ADHD galonnau mawr iawn…

 

0677 00:35:42:21 00:35:44:10

 

..calonnau mawr iawn.

 

0678 00:35:44:11 00:35:48:03

 

Mae gan bobl niwroamrywiol yn

gyffredinol galonnau mawr iawn…

 

0679 00:35:48:04 00:35:51:07

 

..oherwydd yr adfyd y maent yn aml

wedi gorfod ei wynebu.

 

0680 00:35:51:08 00:35:54:15

 

Yn aml iawn, gallant ymddangos

yn eithaf amddiffynnol…

 

0681 00:35:54:16 00:35:56:12

 

..neu fel pe bai ganddynt ADHD…

 

0682 00:35:56:13 00:36:00:11

 

..os ydych chi’n cael trafferth

gyda phroblemau rheoli ymddygiad…

 

0683 00:36:00:12 00:36:03:20

 

..yna gall pobl ymddangos yn

ddi-feddwl neu’n anghwrtais.

 

0684 00:36:03:21 00:36:05:11

 

Nid yw hyn yn fwriadol.

 

0685 00:36:05:12 00:36:08:17

 

A phan fyddan nhw’n darganfod

eu bod wedi digio rhywun…

 

0686 00:36:08:18 00:36:10:14

 

..yna mae llawer o ddifrifwch…

 

0687 00:36:10:15 00:36:13:23

 

..oherwydd bod y person hwnnw’n

cario llawer o gywilydd…

 

0688 00:36:13:24 00:36:16:12

 

..gan nid yw hyn beth

maen nhw eisiau ei wneud.

 

0689 00:36:16:13 00:36:20:16

 

Mae gorfywiogrwydd neu aflonyddwch

mewn oedolion fel arfer yn fewnol…

 

0690 00:36:20:17 00:36:23:14

 

..yn hytrach na dangosyddion amlwg

fel mewn plant.

 

0691 00:36:23:15 00:36:25:20

 

Felly, yr hyn rwy’n ceisio’i

ddweud…

 

0692 00:36:25:21 00:36:28:08

 

..yw bod y gorfywiogrwydd

nodweddiadol…

 

0693 00:36:28:09 00:36:31:19

 

..rydyn ni’n meddwl amdano pan

fyddwn ni’n meddwl am ADHD…

 

0694 00:36:31:20 00:36:34:23

 

..yw gorfywiogrwydd y bachgen bach

yn y maes chwarae…

 

0695 00:36:34:24 00:36:38:02

 

..sy’n neidio dros y ddodrefn –

nid yw hynny’n wir o gwbl.

 

0696 00:36:38:03 00:36:41:05

 

Rhai enghreifftiau o orfywiogrwydd

mewn oedolion…

 

0697 00:36:41:07 00:36:44:12

 

..ac aflonyddwch mewnol, yw tapio,

symud yn eich sedd…

 

0698 00:36:44:13 00:36:48:05

 

..teimlo’n llawn tensiwn, ac yn

aml yn teimlo’n glawstroffobig.

 

0699 00:36:48:06 00:36:50:02

 

Ac nid ydych chi mewn bocs bach…

 

0700 00:36:50:03 00:36:52:16

 

..ond rydych chi’n teimlo

fel petaech chi…

 

0701 00:36:52:17 00:36:56:05

 

..gyda sawl meddwl yn rhedeg

ar unwaith, anhawster ymlacio…

 

0702 00:36:56:06 00:36:57:20

 

..a methu ddiffodd.

 

0703 00:36:57:21 00:37:00:18

 

Yr hyn nad yw e,

nid aeddfedrwydd annigonol ydyw…

 

0704 00:37:00:19 00:37:02:17

 

..nid ymddygiad anaeddfed o gwbl.

 

0705 00:37:02:18 00:37:05:06

 

Ac mae pobl wir yn ei chael hi’n

anodd diffodd.

 

0706 00:37:05:07 00:37:06:22

 

Mae’n deimlad go iawn.

 

0707 00:37:06:23 00:37:10:01

 

Ac os na chaiff pobl eu dysgu

sut i reoli’r teimlad hwn…

 

0708 00:37:10:02 00:37:13:22

 

..o anesmwythyd a’r gofod

a’r gefnogaeth i wneud hynny…

 

0709 00:37:13:23 00:37:18:16

 

..gall arwain at lefelau anhygoel

o rwystredigaeth, cynhyrfu…

 

0710 00:37:18:17 00:37:20:13

 

..ac felly dwyster emosiynol.

 

0711 00:37:21:24 00:37:25:14

 

Mae gwahaniaethau o ran rheoleiddio

emosiynau yn gyffredin…

 

0712 00:37:25:15 00:37:27:05

 

..ond yn aml yn cael eu methu.

 

0713 00:37:27:06 00:37:30:01

 

Dyma pam mae pobl yn cael

adweithiau cryf i straen.

 

0714 00:37:30:02 00:37:33:04

 

Oherwydd nad ydyn nhw’n cael

y gofod a’r gefnogaeth…

 

0715 00:37:33:05 00:37:35:05

 

..i brosesu’r aflonyddwch mewnol.

 

0716 00:37:35:06 00:37:36:24

 

Mae’n anodd iddyn nhw ailosod.

 

0717 00:37:37:00 00:37:38:15

 

Felly, er enghraifft…

 

0718 00:37:38:16 00:37:41:23

 

..gallai llinell sylfaen straen

unigolyn niwrodypig…

 

0719 00:37:41:24 00:37:43:14

 

..fod, dyweder, yn ddau.

 

0720 00:37:43:15 00:37:46:18

 

Dyna’r lefel lle maen nhw’n teimlo’n

dawel a hamddenol.

 

0721 00:37:46:19 00:37:50:07

 

I berson ag ADHD, gallai eu lefel

sylfaenol arferol fod yn uwch.

 

0722 00:37:50:08 00:37:52:23

 

Byddwn i’n dweud rhywbeth

fel pump neu chwech.

 

0723 00:37:52:24 00:37:55:16

 

Felly pan ddaw’r straen allanol

hwnnw i mewn…

 

0724 00:37:55:17 00:37:58:20

 

..byddai’n cymryd mwy o amser

i’r person niwrodypig…

 

0725 00:37:58:21 00:38:03:12

 

..godi i ddeg lle maen nhw,

wyddoch chi, yn ffrwydro…

 

0726 00:38:03:13 00:38:05:18

 

..oherwydd na allan nhw

gymryd dim mwy.

 

0727 00:38:05:19 00:38:08:14

 

Ac mae’r person ag ADHD

efallai’n eistedd ar bump.

 

0728 00:38:08:15 00:38:11:03

 

Felly mae hynny’n cymryd

llawer llai o amser.

 

0729 00:38:11:04 00:38:15:06

 

Maen nhw’n llawer mwy tebygol o fynd

i fyny’n gyflymach fel llosgfynydd.

 

0730 00:38:15:07 00:38:17:02

 

Ac yna mae’n llawer anoddach…

 

0731 00:38:17:03 00:38:19:23

 

..mae’n cymryd mwy o amser iddyn nhw

ddod i lawr…

 

0732 00:38:19:24 00:38:21:22

 

..ac yna’n ôl i’w lefel sylfaenol.

 

0733 00:38:21:23 00:38:25:10

 

Tra bydd person niwrodypig fel arfer

yn dod yn ôl i lawr yn syth.

 

0734 00:38:25:11 00:38:29:10

 

Maen nhw’n aros yn y cyflwr

cynhyrfus hwnnw am fwy o amser.

 

0735 00:38:30:24 00:38:33:23

 

Ac mae hynny’n broblem

gyda’r system nerfol hefyd.

 

0736 00:38:37:10 00:38:39:20

 

Nid yw’n gorymateb

ac yn fod yn ddramatig.

 

0737 00:38:39:21 00:38:42:19

 

Fel y dywedais, mae’n broblem

gyda’r system nerfol.

 

0738 00:38:42:20 00:38:44:09

 

Mae’n beth go iawn.

 

0739 00:38:44:10 00:38:49:03

 

Ond i orffen ar nodyn cadarnhaol,

does dim rhaid i hynny fod yn wir.

 

0740 00:38:49:08 00:38:50:23

 

Mae’r ymennydd yn hyblyg.

 

0741 00:38:50:24 00:38:52:14

 

Gallwn ei ail-hyfforddi.

 

0742 00:38:52:15 00:38:55:10

 

Nid yw hynny’n golygu y gallwn gael

gwared ar ADHD.

 

0743 00:38:55:11 00:38:58:24

 

Ond yr hyn y gallwn ni ei wneud

yw creu llwybrau niwral newydd…

 

0744 00:38:59:00 00:39:02:17

 

..yn yr ymennydd sy’n helpu gyda’r

rheoleiddio emosiynol hwnnw.

 

0745 00:39:02:18 00:39:04:23

 

Felly nid yw pobl wedi’u gosod

felly…

 

0746 00:39:04:24 00:39:07:07

 

..ac mae’n rhaid iddynt fyw felly

am byth.

 

0747 00:39:07:08 00:39:09:03

 

Mae cymaint y gallwn ni ei wneud.

 

0748 00:39:09:04 00:39:12:07

 

Mae’r holl batrymau hyn yn

amrywio o un person i’r llall.

 

0749 00:39:12:08 00:39:15:11

 

Mae hyn yn bwysig iawn i’w gofio,

o ran eu difrifoldeb…

 

0750 00:39:15:12 00:39:17:03

 

..a’r amgylchedd o’u cwmpas.

 

0751 00:39:17:04 00:39:19:17

 

Mae’r effaith fwyaf yn aml

yn amlygu ei hun…

 

0752 00:39:19:18 00:39:23:06

 

..ym myd gofynion gwaith o ddydd

i ddydd fel cynllunio amser…

 

0753 00:39:23:07 00:39:26:04

 

..cadw mewn cysylltiad,

a rheoli blaenoriaethau.

 

0754 00:39:26:05 00:39:30:07

 

Felly mae deall realiti’r nodweddion

hyn y tu hwnt i’r stereoteipiau…

 

0755 00:39:30:08 00:39:33:21

 

..o’r bachgen bach direidus

sy’n neidio dros y dodrefn i gyd…

 

0756 00:39:33:22 00:39:36:00

 

..yn ei gwneud hi’n haws

i weld ADHD…

 

0757 00:39:36:01 00:39:38:23

 

..ac yna yn ei dro i gynnig

y cymorth angenrheidiol.

 

0758 00:39:38:24 00:39:39:24

 

Iawn.

 

0759 00:39:40:21 00:39:44:05

 

Iawn, felly hoffwn i fynd drwy

rhai cryfderau.

 

0760 00:39:45:12 00:39:49:11

 

Felly yn amlwg, dydy ADHD ddim yn

dod â heriau’n unig.

 

0761 00:39:49:12 00:39:52:07

 

Mae yna gryfderau clir

sy’n ymddangos yn gyson…

 

0762 00:39:52:08 00:39:55:13

 

..mewn gweithleoedd,

yn enwedig pan fo’r amgylchedd…

 

0763 00:39:55:14 00:39:57:04

 

..yn cefnogi’r unigolyn.

 

0764 00:39:57:05 00:39:58:20

 

Mae hyn yn allweddol iawn.

 

0765 00:39:58:21 00:40:01:08

 

Creadigrwydd a meddwl am y darlun

ehangach.

 

0766 00:40:01:09 00:40:04:11

 

Mae pobl ag ADHD yn aml yn meddwl

mewn ffordd aflinol…

 

0767 00:40:04:13 00:40:07:21

 

..sy’n golygu eu bod yn cynhyrchu

syniadau nad yw eraill…

 

0768 00:40:07:22 00:40:11:07

 

..efallai’n eu gweld, a’u bod

yn gwneud hynny’n gyflym iawn.

 

0769 00:40:11:08 00:40:13:14

 

Felly maen nhw’n dda

am weld patrymau…

 

0770 00:40:13:15 00:40:17:00

 

..gwneud cysylltiadau’n gyflym,

a dychmygu dulliau amgen.

 

0771 00:40:17:01 00:40:20:03

 

Yn ymarferol, gallai hyn

edrych fel cynnig atebion…

 

0772 00:40:20:04 00:40:24:04

 

..yn ystod sesiwn pentyrru syniadau

sy’n newid cyfeiriad prosiect…

 

0773 00:40:24:05 00:40:26:05

 

..gweld posibiliadau hirdymor…

 

0774 00:40:26:06 00:40:29:04

 

..pan fo eraill yn canolbwyntio

ar fanylion bach…

 

0775 00:40:29:05 00:40:31:01

 

..a herio prosesau presennol…

 

0776 00:40:31:02 00:40:33:17

 

..oherwydd eu bod yn naturiol

yn cwestiynu…

 

0777 00:40:33:18 00:40:35:09

 

..sut y gallai pethau fod.

 

0778 00:40:35:10 00:40:38:22

 

Felly enghraifft dda a doniol o hyn

yw o fewn yr offeryn DIVA…

 

0779 00:40:38:23 00:40:42:03

 

..sef yr offeryn diagnostig

rydyn ni’n ei ddefnyddio…

 

0780 00:40:42:04 00:40:43:20

 

..i asesu pobl ag ADHD.

 

0781 00:40:43:21 00:40:46:19

 

Un o’r cwestiynau yw,

ydych chi’n cael trafferth…

 

0782 00:40:46:20 00:40:49:01

 

..cymryd cyfarwyddiadau

gan rheolwyr?

 

0783 00:40:49:02 00:40:51:05

 

A’r rheswm pam rydyn ni’n

gofyn hyn…

 

0784 00:40:51:06 00:40:54:21

 

..yw oherwydd bod pobl ag ADHD

fel arfer yn ei chael hi’n anodd…

 

0785 00:40:54:22 00:40:58:04

 

..cymryd cyfarwyddiadau,

am eu bod nhw eisiau gwybod pam.

 

0786 00:40:58:05 00:41:01:02

 

Gallwch chi ddim jyst dweud

wrthyn nhw beth i wneud.

 

0787 00:41:01:03 00:41:03:11

 

Maen nhw wastad yn gweld

y manylion mân…

 

0788 00:41:03:12 00:41:05:20

 

..ac mae’n rhaid iddyn nhw

gwestiynu pam.

 

0789 00:41:05:21 00:41:07:16

 

Er mwyn iddyn nhw ddeall yn iawn.

 

0790 00:41:07:17 00:41:09:17

 

I reolwr, gall hyn deimlo’n heriol.

 

0791 00:41:09:18 00:41:11:08

 

Ond os dysgwch chi ymdopi…

 

0792 00:41:11:09 00:41:14:24

 

..a deall eu bod nhw’n gofyn

dim ond oherwydd bod eu hymennydd…

 

0793 00:41:15:00 00:41:18:07

 

..yn tanio i wahanol gyfeiriadau

a’u bod nhw’n dod o hyd…

 

0794 00:41:18:08 00:41:22:00

 

..i atebion mwy creadigol o bosibl,

gall deimlo’n llai heriol…

 

0795 00:41:22:01 00:41:23:15

 

..a llai aflonyddol.

 

0796 00:41:23:16 00:41:26:24

 

Mae llawer o dimau yn dibynnu ar

bobl ag ADHD i ddod ag egni…

 

0797 00:41:27:00 00:41:29:17

 

..ac arloesedd a meddwl newydd

i drafodaethau.

 

0798 00:41:29:18 00:41:32:13

 

Fel y dywedais i, mae gennym y gallu

i orffocysu…

 

0799 00:41:32:14 00:41:34:05

 

..a bod yn hynod gynhyrchiol.

 

0800 00:41:34:06 00:41:38:11

 

Gallu i ganolbwyntio’n ddwys pan fo

rhywbeth yn wirioneddol ddiddorol…

 

0801 00:41:38:12 00:41:40:08

 

..neu’n ystyrlon yw gorffocysu.

 

0802 00:41:40:19 00:41:42:09

 

Yn ystod y cyfnodau hyn…

 

0803 00:41:42:10 00:41:45:05

 

..gall cynhyrchiant fod yn

eithriadol o uchel…

 

0804 00:41:45:06 00:41:48:08

 

..a gellir cwblhau gwaith yn gyflym

i safon uchel iawn.

 

0805 00:41:48:09 00:41:50:21

 

Mae enghreifftiau o orffocws

yn y gwaith…

 

0806 00:41:50:22 00:41:54:10

 

..yn cynnwys cwblhau darn cymhleth

o ddadansoddiad gwaith…

 

0807 00:41:54:11 00:41:57:18

 

..mewn un bloc ffocws,

adeiladu neu ddylunio rhywbeth…

 

0808 00:41:57:19 00:42:00:00

 

..mewn llawer llai

o amser na’r disgwyl.

 

0809 00:42:00:01 00:42:02:07

 

Amsugno gwybodaeth newydd

yn gyflym…

 

0810 00:42:02:08 00:42:04:20

 

..a dod y person y mae pawb

yn troi ato ar bwnc.

 

0811 00:42:04:21 00:42:08:04

 

Ac rydych chi’n gweld hynny’n aml

gydag awtistiaeth hefyd.

 

0812 00:42:08:05 00:42:10:23

 

Gallant ddod yn arbenigwyr

yn gyflym iawn, iawn.

 

0813 00:42:10:24 00:42:13:11

 

Gyda llaw,

nid yw gorffocysu yn rhywbeth…

 

0814 00:42:13:12 00:42:15:22

 

..y gall rhywun ei ddiffodd

fel y dymunant.

 

0815 00:42:15:23 00:42:18:13

 

Ond pan fydd yn digwydd,

gall fod yn ased gwych.

 

0816 00:42:18:14 00:42:20:20

 

Felly, gall ddim fod o gymorth

weithiau.

 

0817 00:42:20:21 00:42:23:16

 

Pan fydd pobl yn mynd i mewn

i gyflwr gorffocysu…

 

0818 00:42:23:17 00:42:26:12

 

..maen nhw’n gwneud pethau

fel anghofio bwyta…

 

0819 00:42:26:13 00:42:29:21

 

..anghofio mynd i’r toiled,

ac yna mae nhw’n gorfod rhedeg.

 

0820 00:42:29:22 00:42:31:23

 

Hyblygrwydd a rheoli argyfyngau…

 

0821 00:42:31:24 00:42:34:07

 

..gall ymennydd ADHD ymateb

yn gyflym…

 

0822 00:42:34:08 00:42:36:11

 

..ac addasu’n gyflym iawn

ar eu traed.

 

0823 00:42:36:12 00:42:39:00

 

Felly mae hyn yn gwneud llawer

o unigolion…

 

0824 00:42:39:01 00:42:42:21

 

..yn arbennig o effeithiol mewn

sefyllfaoedd neu amgylcheddau…

 

0825 00:42:42:22 00:42:46:14

 

..sy’n newid yn gyflym, lle mae

angen datrys problemau’n gyflym.

 

0826 00:42:46:15 00:42:50:03

 

Efallai y gwelwch hyn yn amlygu

ei hun fel aros yn ddigynnwrf…

 

0827 00:42:50:04 00:42:53:07

 

..ac yn weithredol yn ystod

argyfyngau yn y gweithle…

 

0828 00:42:53:08 00:42:54:24

 

..neu newidiadau munud olaf.

 

0829 00:42:55:00 00:42:58:00

 

Gall pobl ag ADHD,

yn wahanol i bobl ag awtistiaeth…

 

0830 00:42:58:01 00:42:59:16

 

..newid yn gyflym iawn.

 

0831 00:42:59:17 00:43:03:09

 

Tra bod angen rhybudd ar bobl ag

awtistiaeth, angen cynllunio…

 

0832 00:43:03:10 00:43:05:01

 

..angen meddwl y peth drwodd.

 

0833 00:43:05:02 00:43:06:17

 

Camu i mewn i fylchau…

 

0834 00:43:06:18 00:43:09:21

 

..pan fydd blaenoriaethau’n symud

heb fynd yn llethol.

 

0835 00:43:09:22 00:43:12:17

 

Dyna’r gweithredu a’r meddwl

ar gyflymder hwnnw.

 

0836 00:43:12:18 00:43:16:13

 

Cynnig atebion ymarferol pan fydd

eraill yn sownd mewn gor-feddwl.

 

0837 00:43:16:14 00:43:19:04

 

Mae pobl ag ADHD yn aml

yn rhagori mewn rolau…

 

0838 00:43:19:05 00:43:22:02

 

..sy’n gofyn am addasrwydd,

addasiadau cyflym…

 

0839 00:43:22:03 00:43:23:23

 

..a gweithredu clir dan bwysau.

 

0840 00:43:23:24 00:43:26:16

 

Felly nid yw’r cryfderau hyn

yn ddamweiniol…

 

0841 00:43:26:17 00:43:29:09

 

..maen nhw’n gysylltiedig

yn uniongyrchol…

 

0842 00:43:29:10 00:43:32:22

 

..â sut mae’r ymennydd ADHD yn

benodol yn prosesu gwybodaeth.

 

0843 00:43:32:23 00:43:36:00

 

Mae’r ymennydd wedi’i weirio

i chwilio am ysgogiad…

 

0844 00:43:36:01 00:43:39:09

 

..newydd-deb ac ystyr, sy’n golygu

ei fod yn aml yn sylwi…

 

0845 00:43:39:10 00:43:42:05

 

..ar batrymau, posibiliadau

a chysylltiadau…

 

0846 00:43:42:06 00:43:43:22

 

..yn gyflymach nag eraill.

 

0847 00:43:43:23 00:43:47:21

 

Mae’n prosesu syniadau mewn ffordd

fwy cysylltiadol, llai llinol…

 

0848 00:43:47:22 00:43:51:10

 

..sy’n cefnogi meddwl creadigol

a meddwl am y darlun ehangach.

 

0849 00:43:51:11 00:43:54:13

 

Mae’r system nerfol hefyd

yn ymateb yn gyflym i frys…

 

0850 00:43:54:14 00:43:57:01

 

..neu bwysau,

a dyna pam mae llawer o bobl…

 

0851 00:43:57:02 00:44:00:07

 

..ag ADHD yn meddwl yn glir

ac yn gweithredu’n bendant…

 

0852 00:44:00:08 00:44:02:18

 

..mewn sefyllfaoedd

sy’n symud yn gyflym.

 

0853 00:44:02:19 00:44:05:24

 

A phan fo rhywbeth yn wirioneddol

ddiddorol iddyn nhw…

 

0854 00:44:06:00 00:44:09:12

 

..mae’r ymennydd yn cynhyrchu

digon o dopamin i fynd i mewn…

 

0855 00:44:09:13 00:44:12:03

 

..i ffocws dwfn,

a dyna lle gall gorffocysu…

 

0856 00:44:12:04 00:44:14:22

 

..a ffrwydradau o gynhyrchiant

uchel ddigwydd.

 

0857 00:44:14:23 00:44:18:10

 

Felly os ydych chi’n berson ag ADHD

ac rydych chi mewn swydd…

 

0858 00:44:18:11 00:44:21:24

 

..sy’n teimlo’n eithaf undonog,

gall hynny achosi iselder…

 

0859 00:44:22:00 00:44:24:06

 

..a diffyg boddhad bywyd

yn gyflym iawn.

 

0860 00:44:24:07 00:44:27:12

 

Ac rydym yn aml yn gweld hynny

fel un o’r prif broblemau…

 

0861 00:44:27:13 00:44:31:00

 

..y mae pobl ag ADHD yn ei phrofi,

a dyna pam rydych chi’n aml…

 

0862 00:44:31:01 00:44:33:23

 

..yn gweld pobl ag ADHD yn newid

swyddi’n aml hefyd.

 

0863 00:44:33:24 00:44:37:21

 

Byddan nhw’n cael sawl swydd, sawl

rôl o fewn un gweithle fel arfer…

 

0864 00:44:37:22 00:44:40:22

 

..oherwydd bod angen yr ysgogiad,

y creadigrwydd…

 

0865 00:44:40:23 00:44:42:13

 

..a’r newid hwnnw arnyn nhw.

 

0866 00:44:42:14 00:44:44:20

 

Felly, gyda hynny i gyd

wedi’i ddweud…

 

0867 00:44:44:21 00:44:48:08

 

..gadewch i ni edrych ar

ymwybyddiaeth o niwroamrywiaeth…

 

0868 00:44:48:09 00:44:51:06

 

..a pham ei fod yn wirioneddol

bwysig yn y gweithle.

 

0869 00:44:51:07 00:44:53:17

 

Felly yn gyntaf,

mae’n bwysig cydnabod…

 

0870 00:44:53:18 00:44:56:15

 

..bod unigolion niwroamrywiol

yn gyffredin iawn.

 

0871 00:44:56:16 00:44:59:06

 

Mae tua 1 o bob 5 person yn dod

o dan y faneg hon…

 

0872 00:44:59:07 00:45:03:00

 

..sy’n cynnwys ADHD, awtistiaeth,

dyslecsia, dyspracsia, a mwy.

 

0873 00:45:03:01 00:45:05:24

 

A dweud y gwir, dwi’n meddwl

bod y nifer hwnnw’n uwch.

 

0874 00:45:06:00 00:45:08:20

 

Dwi’n meddwl bod cymaint o bobl

yn aros am asesiad.

 

0875 00:45:08:21 00:45:12:13

 

Ac yn anffodus, dwi’n meddwl bod

y system ysgol wedi bod yn llai…

 

0876 00:45:12:14 00:45:14:20

 

..na’r hyn y bydden ni

wedi’i ddymuno…

 

0877 00:45:14:21 00:45:18:00

 

..ac mae’n dal yn llai na’r hyn

y bydden ni’n ei ddymuno.

 

0878 00:45:18:21 00:45:22:09

 

Dydy pobl ddim yn cael eu nodi,

dydy plant ddim yn cael eu nodi…

 

0879 00:45:22:10 00:45:26:08

 

..ac mae cenedlaethau wedi’u colli

neu wedi cael diagnosis anghywir.

 

0880 00:45:26:09 00:45:29:19

 

Felly dwi’n meddwl bod y nifer

hwnnw’n uwch mewn gwirionedd.

 

0881 00:45:29:20 00:45:33:00

 

Nid dim ond rhywbeth braf i’w gael

yw amrywiaeth o feddwl.

 

0882 00:45:33:01 00:45:35:21

 

Ac nid dim ond mater o gadw

gweithwyr yn hapus yw hi.

 

0883 00:45:35:22 00:45:38:14

 

Gall cael tîm niwroamrywiol

ysgogi arloesedd.

 

0884 00:45:38:15 00:45:42:08

 

Pan fo pobl yn meddwl yn wahanol,

yn mynd ati i ddatrys problemau…

 

0885 00:45:42:09 00:45:45:11

 

..o onglau newydd,

ac yn dod â safbwyntiau amrywiol…

 

0886 00:45:45:12 00:45:48:07

 

..gall sefydliadau addasu a thyfu

mewn ffyrdd…

 

0887 00:45:48:08 00:45:50:03

 

..na fyddai’n bosibl fel arall.

 

0888 00:45:50:04 00:45:53:22

 

Dydy creu diwylliant cynhwysol

ddim jyst yn bwysig yn foesegol…

 

0889 00:45:53:23 00:45:56:04

 

..mae hefyd yn gwneud

synnwyr busnes da.

 

0890 00:45:56:05 00:45:58:01

 

Felly os oes yna bobl yn meddwl…

 

0891 00:45:58:02 00:46:00:22

 

..ie, wel, mae hyn i gyd yn foesegol

ac mae’n dda…

 

0892 00:46:00:23 00:46:04:05

 

..one rwy’n rhedeg busnes

ac mae angen canlyniadau arnaf.

 

0893 00:46:04:06 00:46:06:01

 

Mae’n gwneud synnwyr busnes da.

 

0894 00:46:06:02 00:46:09:14

 

Ac mae gen i rai enghreifftiau

ar sleid nes ymlaen o gwmnïau…

 

0895 00:46:09:15 00:46:12:20

 

..sydd wedi gwneud ymgyrch

niwroamrywiaeth benodol…

 

0896 00:46:12:21 00:46:14:14

 

..ac wedi cael canlyniadau da.

 

0897 00:46:14:15 00:46:18:13

 

Mae cwmnïau sy’n deall ac yn darparu

ar gyfer talent niwroamrywiol…

 

0898 00:46:18:14 00:46:21:12

 

..yn fwy tebygol o ddenu, cadw

a grymuso eu pobl orau.

 

0899 00:46:21:13 00:46:24:23

 

Felly, nid dim ond blwch i’w dicio

yw amrywiaeth niwrolegol.

 

0900 00:46:24:24 00:46:28:06

 

Mae’n gyfle pwerus i hybu

creadigrwydd, cynhyrchiant…

 

0901 00:46:28:07 00:46:30:10

 

..a llwyddiant hirdymor i’ch busnes.

 

0902 00:46:30:11 00:46:34:06

 

Dyma rai enghreifftiau o fusnesau

sy’n rhoi hyn mewn cyd-destun…

 

0903 00:46:34:07 00:46:37:00

 

gyda sefydliadau go iawn

sydd wedi buddsoddi…

 

0904 00:46:37:01 00:46:40:09

 

..mewn amrywiaeth niwrolegol

ac yn gweld manteision clir.

 

0905 00:46:40:10 00:46:43:18

 

Lansiodd JP Morgan Chase

raglen awtistiaeth yn y gwaith…

 

0906 00:46:43:19 00:46:47:17

 

..a chanfod bod gweithwyr awtistig

mewn rhai rolau rhwng 48% a 140%…

 

0907 00:46:47:18 00:46:51:03

 

..yn fwy cynhyrchiol o’u cymharu

â’u cyfoedion niwrodipyg.

 

0908 00:46:51:04 00:46:54:15

 

Gostyngodd eu cyfraddau gwallau,

gwellaodd yr ansawdd…

 

0909 00:46:54:16 00:46:56:06

 

..ac adroddodd y timau…

 

0910 00:46:56:07 00:46:59:05

 

..eu bod yn datrys problemau’n well

yn gyffredinol.

 

0911 00:46:59:06 00:47:03:06

 

SAP, y cwmni meddalwedd byd-eang,

fe wnaethon nhw adeiladu rhaglen…

 

0912 00:47:03:07 00:47:06:24

 

..recriwtio amrywiaeth niwrolegol

ac adrodd ar arloesi uwch…

 

0913 00:47:07:00 00:47:09:22

 

..gwell profi cynnyrch,

a chydlyniad tîm cryfach.

 

0914 00:47:09:23 00:47:13:21

 

Ail-luniodd rhaglen recriwtio

amrywiaeth niwrolegol Microsoft…

 

0915 00:47:13:22 00:47:17:09

 

..ran o’i recriwtio peirianneg

a seiberddiogelwch yn llwyr.

 

0916 00:47:17:10 00:47:19:23

 

Canfuon nhw fod gweithwyr

niwroamrywiol…

 

0917 00:47:19:24 00:47:23:21

 

..yn dod â chydnabyddiaeth batrymau

eithriadol, ffocws parhaus…

 

0918 00:47:23:22 00:47:27:04

 

..a safbwyntiau newydd ar heriau

technegol hirsefydlog.

 

0919 00:47:27:05 00:47:30:22

 

Mae GCHQ yn y DU wedi datgan yn

agored bod talent niwroamrywiol…

 

0920 00:47:30:23 00:47:33:18

 

..yn enwedig unigolion awtistig

a rhai ag ADHD…

 

0921 00:47:33:19 00:47:37:19

 

..wedi bod yn hanfodol i’w waith

cuddwybodaeth a seiberddiogelwch…

 

0922 00:47:37:20 00:47:41:08

 

..o’r radd flaenaf oherwydd

cryfderau o ran sylw i fanylion…

 

0923 00:47:41:09 00:47:44:01

 

..meddwl ochrol a sylwi ar batrymau

anarferol.

 

0924 00:47:44:02 00:47:47:10

 

A hefyd, hyd yn oed mewn cwmnïau

manwerthu a lletygarwch…

 

0925 00:47:47:11 00:47:49:02

 

..fel Virgin, B&Q a Tesco…

 

0926 00:47:49:03 00:47:53:00

 

..adroddwyd am gadw staff cryfach,

adborth gwell gan gwsmeriaid…

 

0927 00:47:53:01 00:47:56:16

 

..a mwy o deyrngarwch,

ar ôl gweithredu cynhwysiant…

 

0928 00:47:56:17 00:47:59:09

 

..niwroamrywiaeth recriwtio

a chefnogaeth.

 

0929 00:48:00:19 00:48:04:22

 

Mae’r holl enghreifftiau hyn yn

dangos yr un patrwm, yn fy marn i.

 

0930 00:48:05:00 00:48:07:03

 

Pan fydd sefydliadau’n

manteisio…

 

0931 00:48:07:04 00:48:09:17

 

..ar gryfderau pobl

niwroamrwywiol…

 

0932 00:48:09:18 00:48:12:08

 

..gyda’r amgylchedd

a’r addasiadau cywir…

 

0933 00:48:12:09 00:48:15:11

 

..maen nhw’n cael arloesedd gwell,

cywirdeb gwell…

 

0934 00:48:15:12 00:48:17:02

 

..a thimau mwy sefydlog.

 

0935 00:48:17:03 00:48:18:03

 

Iawn.

 

0936 00:48:18:22 00:48:20:13

 

Llai o drallod iechyd meddwl.

 

0937 00:48:20:14 00:48:25:13

 

Pan fo’r gefnogaeth ar gael,

mae pobl sy’n niwroamrywiol…

 

0938 00:48:25:14 00:48:27:22

 

..ac sy’n profi trallod

iechyd meddwl…

 

0939 00:48:27:23 00:48:29:21

 

..yn mynd ymlaen i ffynnu’n llwyr.

 

0940 00:48:29:22 00:48:31:24

 

Alla i ddim pwysleisio hynny digon.

 

0941 00:48:33:09 00:48:35:10

 

Felly, nawr ein bod ni

wedi trafod…

 

0942 00:48:35:11 00:48:39:04

 

..pam mae amrywiaeth niwrolegol

yn bwysig, gadewch i ni siarad…

 

0943 00:48:39:05 00:48:42:05

 

..am sut i fanteisio’n

gyffredinol ar y cryfderau…

 

0944 00:48:42:06 00:48:45:14

 

..mae pob gweithiwr niwroamrywiol

yn eu dwyn i’r gweithle.

 

0945 00:48:45:15 00:48:48:13

 

Y cam cyntaf yw deall arddull

gweithio pob unigolyn.

 

0946 00:48:48:14 00:48:50:03

 

Mae pawb yn wahanol.

 

0947 00:48:50:04 00:48:53:09

 

Hyd yn oed os oes gan ddau berson

ADHD, bydd y cryfderau…

 

0948 00:48:53:10 00:48:56:12

 

..yr heriau a’r effaith yn wahanol

i’r unigolyn hwnnw.

 

0949 00:48:56:13 00:49:02:06

 

Felly, argymhellir bob amser

yn y lle cyntaf…

 

0950 00:49:02:07 00:49:04:19

 

..cael asesiad gweithle un-i-un

unigryw.

 

0951 00:49:07:03 00:49:09:15

 

Anogwch gyfathrebu agored.

 

0952 00:49:09:20 00:49:12:07

 

Pan fydd pobl yn teimlo’n ddiogel

i rannu…

 

0953 00:49:12:08 00:49:15:16

 

..sut maen nhw’n gweithio orau,

gall y sefydliad addasu…

 

0954 00:49:15:17 00:49:19:02

 

..yn hytrach na disgwyl i bawb

ffitio i mewn i un system gaeth.

 

0955 00:49:19:03 00:49:21:18

 

Felly, rwy’n hoff iawn

o gyfathrebu agored…

 

0956 00:49:21:19 00:49:24:21

 

..a dyna pam y dywedais wrthych chi

i gyd ar y dechrau…

 

0957 00:49:24:22 00:49:26:15

 

..fy mod i’n nerfus dros ben…

 

0958 00:49:26:16 00:49:29:18

 

..a nawr rwyf wedi’i gyfaddef,

gallaf symud ymlaen…

 

0959 00:49:29:19 00:49:32:14

 

..ac mae gennych chi i gyd

ychydig mwy o empathi…

 

0960 00:49:32:15 00:49:35:05

 

..a tosturi os byddaf yn gwneud

llanast ohoni.

 

0961 00:49:35:06 00:49:38:11

 

Nesaf, cydweddu tasgau â chryfderau

lle bynnag y bo modd.

 

0962 00:49:38:12 00:49:41:09

 

Gall asesiad gweithle syml helpu

i amlygu’r rhain.

 

0963 00:49:41:10 00:49:45:05

 

Mae rhai unigolion yn rhagori

ar ddatrys problemau’n greadigol…

 

0964 00:49:45:06 00:49:47:23

 

..eraill ar wneud

penderfyniadau’n gyflym…

 

0965 00:49:47:24 00:49:50:07

 

..mewn sefyllfaoedd dan bwysau

uchel…

 

0966 00:49:50:08 00:49:53:20

 

..gan alinio tasgau â chryfderau

o fudd i’r gweithiwr a’r tîm.

 

0967 00:49:53:21 00:49:56:23

 

Mae popeth yn dibynnu

ar fod yn seiliedig ar gryfderau.

 

0968 00:49:56:24 00:50:00:06

 

Yn olaf, gwerthfawrogwch

a chaniatewch greadigrwydd…

 

0969 00:50:00:07 00:50:02:17

 

..a dulliau gwahanol

o ddatrys problemau.

 

0970 00:50:02:18 00:50:06:03

 

Felly gall yr hyn sy’n edrych

fel meddwl anghonfensiynol…

 

0971 00:50:06:04 00:50:08:12

 

..ysgogi arloesedd

a datgelu atebion…

 

0972 00:50:08:13 00:50:11:16

 

..na fyddai’r dulliau traddodiadol

byth yn eu datgelu.

 

0973 00:50:11:17 00:50:14:24

 

Rwyf bob amser yn hoffi ceisio

annog pobl i fod yn hyblyg…

 

0974 00:50:15:00 00:50:17:23

 

..yn eu meddwl,

yn hyblyg wrth dderbyn, yn agored…

 

0975 00:50:17:24 00:50:19:17

 

..yn agored i syniadau newydd.

 

0976 00:50:19:18 00:50:23:05

 

Rhai ffyrdd ymarferol o gefnogi

gweithwyr ag ADHD yn benodol.

 

0977 00:50:23:06 00:50:26:24

 

Yn gyntaf, gall addasiadau

amgylcheddol wneud gwahaniaeth mawr.

 

0978 00:50:27:00 00:50:30:13

 

Mae negeseuon gweledol fel

siartiau wal, nodiadau post-it…

 

0979 00:50:30:14 00:50:34:21

 

..neu restri gwirio yn helpu i gadw

gwybodaeth bwysig yn amlwg…

 

0980 00:50:35:22 00:50:38:21

 

..i sicrhau bod ddim byd

yn cael ei golli.

 

0981 00:50:38:22 00:50:44:09

 

Mae sŵn a tynnu sylw oherwydd sŵn,

angen cael ei reoleiddio.

 

0982 00:50:44:10 00:50:49:01

 

Gellir cynnig gofod,

mannau tawel neu glustffonau…

 

0983 00:50:49:02 00:50:51:00

 

..y gall pobl eu defnyddio.

 

0984 00:50:52:18 00:50:55:11

 

Mae clociau gweledol, amserwyr,

a negeseuon…

 

0985 00:50:55:12 00:50:57:22

 

..yn rhoi strwythur i’r diwrnod.

 

0986 00:50:57:23 00:51:01:11

 

Ar Amazon, gallwch gael amserydd

gweledol sy’n cyfri i lawr…

 

0987 00:51:01:16 00:51:05:08

 

..ac mae’n dangos yr amser gyda

lliwiau gwahanol wrth iddo symud.

 

0988 00:51:05:09 00:51:10:06

 

Yn aml, nid yw pobl ag ADHD yn gweld

amser, felly maen nhw’n aml iawn…

 

0989 00:51:10:07 00:51:13:10

 

..yn meddwl bod ganddyn nhw fwy

o amser i wneud pethau…

 

0990 00:51:13:11 00:51:15:12

 

..ac weithiau’n tanamcangyfrif…

 

0991 00:51:15:13 00:51:18:06

 

..faint o amser mae’n ei gymryd

i wneud rhywbeth.

 

0992 00:51:18:07 00:51:21:12

 

Neu fel y dywedais i,

gallant ganolbwyntio’n ormodol…

 

0993 00:51:21:13 00:51:23:02

 

..ac anghofio bwyta.

 

0994 00:51:23:03 00:51:24:18

 

Gall hynny fod yn niweidiol.

 

0995 00:51:24:19 00:51:28:06

 

Oherwydd wedyn mae pobl yn mynd i

mewn i batrwm o straen go iawn.

 

0996 00:51:28:07 00:51:31:00

 

Os nad ydyn nhw’n bwyta,

os nad ydyn nhw’n yfed…

 

0997 00:51:31:01 00:51:34:06

 

..os nad ydyn nhw’n defnyddio’r

toiled pan fydd angen…

 

0998 00:51:34:07 00:51:37:22

 

..gall hynny gael effaith ar

iechyd corfforol ac iechyd meddwl.

 

0999 00:51:37:23 00:51:41:16

 

Felly cymaint ag rydyn ni eisiau

dangos amser er mwyn i bobl allu…

 

1000 00:51:41:17 00:51:44:24

 

..canolbwyntio yn ystod tasgau,

rydyn ni eisiau dweud…

 

1001 00:51:45:00 00:51:48:05

 

..gosodwch amser hynod

ganolbwyntiedig i chi’ch hun…

 

1002 00:51:48:06 00:51:51:09

 

..o tua awr, ac yna mae’n rhaid

i chi godi a symud o gwmpas.

 

1003 00:51:51:10 00:51:53:22

 

Fel arall, byddwch yn gwneud

eich hun yn sâl.

 

1004 00:51:53:23 00:51:57:03

 

Iawn, felly gan barhau gyda rhai

addasiadau rhesymol…

 

1005 00:51:57:04 00:52:00:04

 

..mae darparu cyfarwyddiadau

ysgrifenedig clir…

 

1006 00:52:00:05 00:52:03:00

 

..yn sicrhau bod disgwyliadau’n

cael eu deall…

 

1007 00:52:03:01 00:52:05:07

 

..ac yn lleihau’r risg

o gamgyfathrebu.

 

1008 00:52:05:08 00:52:08:15

 

Mae cymaint o bobl ag ADHD yn

prosesu gwybodaeth yn well…

 

1009 00:52:08:16 00:52:12:04

 

..pan allan nhw ei darllen yn ôl

ac ymdrin ag ef yn ddiweddarach.

 

1010 00:52:12:05 00:52:14:11

 

Mae’r un peth yn wir

am ddyslecsia hefyd.

 

1011 00:52:14:12 00:52:16:24

 

Neu ei dorri i lawr

ar eu cyflymder eu hunain.

 

1012 00:52:17:00 00:52:18:21

 

Mae torri tasgau’n

gamau llai…

 

1013 00:52:18:22 00:52:20:13

 

..yn helpu i atal llethdod…

 

1014 00:52:20:14 00:52:22:22

 

..ac yn ei gwneud yn haws

olrhain cynnydd.

 

1015 00:52:22:23 00:52:26:01

 

Mae’n rhoi strwythur sy’n

lleihau llwyth gwybyddol…

 

1016 00:52:26:02 00:52:28:10

 

..ac yn cefnogi swyddogaeth

weithredol.

 

1017 00:52:28:11 00:52:30:21

 

Gosodwch nodau yn eich

goruchwyliaethau.

 

1018 00:52:30:22 00:52:34:22

 

Gosodwch nodau smart, penodol,

mesuradwy, craffadwy, perthnasol…

 

1019 00:52:34:23 00:52:36:13

 

..ac sydd â ffrâm amser.

 

1020 00:52:36:14 00:52:38:03

 

Mae’n effeithiol iawn.

 

1021 00:52:38:04 00:52:41:02

 

Mae adborth aml neu sesiynau

gwirio byr yn hanfodol.

 

1022 00:52:41:03 00:52:44:18

 

Maen nhw’n helpu gweithwyr i wybod

a ydyn nhw ar y trywydd iawn…

 

1023 00:52:44:19 00:52:48:14

 

..ac yn darparu cyfleoedd i addasu

neu egluro cyn i materion bach…

 

1024 00:52:48:15 00:52:50:05

 

..droi’n broblemau mwy.

 

1025 00:52:50:06 00:52:53:09

 

Lle bynnag y bo modd, gall cynnig

oriau gwaith hyblyg…

 

1026 00:52:53:10 00:52:55:00

 

..wneud gwahaniaeth mawr.

 

1027 00:52:55:01 00:52:58:10

 

Mae rhai pobl yn wych yn y

boreau a ddim mor dda gyda’r nos.

 

1028 00:52:58:20 00:53:01:01

 

Mae cael hyblygrwydd

o amgylch hynny…

 

1029 00:53:01:02 00:53:03:07

 

..os yn bosibl,

yn gwneud gwahaniaeth.

 

1030 00:53:03:08 00:53:05:06

 

Mae gen i hynny. Rwy’n berson bore.

 

1031 00:53:05:07 00:53:08:07

 

Felly, rwy’n hoffi codi,

wyddoch chi, gyda’r wawr…

 

1032 00:53:08:08 00:53:10:21

 

..hyd yn oed yn y gaeaf,

a dechrau gweithio…

 

1033 00:53:10:22 00:53:14:10

 

..ac yna gorffen ychydig yn

gynharach, oherwydd erbyn 5.00…

 

1034 00:53:14:11 00:53:16:21

 

..rwyf wedi blino’n lân,

yn ddihysbydd…

 

1035 00:53:16:22 00:53:18:23

 

..ac nid wyf yn gweithio

ar fy ngorau.

 

1036 00:53:18:24 00:53:22:09

 

Defnyddio AI – mae AI bellach

yn dod i’r amlwg ac yn fy marn i…

 

1037 00:53:22:10 00:53:25:02

 

..mae’n gwneud y cae chwarae’n

fwy cyfartal…

 

1038 00:53:25:03 00:53:26:23

 

..i’r rhai sy’n niwroamrywiol.

 

1039 00:53:26:24 00:53:28:20

 

Rwy’n defnyddio AI drwy’r amser.

 

1040 00:53:28:21 00:53:32:13

 

Oherwydd fy mod i’n ddyslecsig,

rwy’n aml yn cael pethau ar groes.

 

1041 00:53:32:14 00:53:34:05

 

Mae fy sillafu’n ofnadwy.

 

1042 00:53:34:06 00:53:36:16

 

Ie, mae Deallusrwydd Artiffisial

yn wych.

 

1043 00:53:36:17 00:53:40:09

 

Mae yna gymaint o apiau a phethau

gwahanol y gallwch eu defnyddio.

 

1044 00:53:40:10 00:53:43:13

 

Ac rwy’n credu, mewn rhai ffyrdd,

ei fod yn frawychus…

 

1045 00:53:43:14 00:53:47:16

 

..i bobl niwrodipyg, oherwydd nawr,

lle’r oedd anawsterau o’r blaen…

 

1046 00:53:47:17 00:53:50:17

 

..mae Deallusrwydd Artiffisial,

fel y dywedais i…

 

1047 00:53:50:18 00:53:52:21

 

..yn gwastatáu’r maes chwarae hwnnw.

 

1048 00:53:52:22 00:53:55:10

 

Felly rydych chi’n gweld pobl

yn dod allan…

 

1049 00:53:55:11 00:53:57:06

 

..o, beth maen nhw’n eu galw nhw?

 

1050 00:53:57:07 00:54:01:00

 

Y ffordd mae’r ceffyl rasio’n dod

allan o’i gilfach yn gyflym iawn.

 

1051 00:54:01:01 00:54:02:22

 

Dyna chi. Dyna fwlch yn fy meddwl.

 

1052 00:54:02:23 00:54:05:13

 

A gall hynny fod yn gyffrous,

yn gyffrous iawn.

 

1053 00:54:05:14 00:54:07:10

 

Hefyd, ac yn olaf, os yn bosibl…

 

1054 00:54:07:11 00:54:11:06

 

..gall cael addasiadau yn y gweithle

ar waith ar gyfer gweithwyr…

 

1055 00:54:11:07 00:54:14:22

 

..ag ADHD a phob niwroamrywiaeth,

waeth beth fo’r diagnosis…

 

1056 00:54:14:23 00:54:18:10

 

..wneud gwahaniaeth sylweddol,

nid yn unig i berfformiad…

 

1057 00:54:18:11 00:54:21:08

 

..ond i les a chadw staff

a llai o ddiwrnodau salwch.

 

1058 00:54:21:09 00:54:25:06

 

Ochr yn ochr â hyn, gall sefydliadau

elwa o gael eiriolwr gweithle…

 

1059 00:54:25:07 00:54:28:20

 

..amrywiaeth niwrolegol penodedig

sydd wedi’i hyfforddi…

 

1060 00:54:28:21 00:54:33:07

 

..sy’n bwynt cyswllt hyfforddedig

o fewn y tîm…

 

1061 00:54:33:08 00:54:36:11

 

..sy’n deall ADHD a phroffiliau

niwroamrywiol eraill.

 

1062 00:54:36:12 00:54:39:14

 

Mae hwn yn ffordd ymarferol

a hygyrch i weithleoedd…

 

1063 00:54:39:15 00:54:42:03

 

..gynnig cymorth cynnar,

lleihau stigma…

 

1064 00:54:42:04 00:54:45:19

 

..a sicrhau nad yw pobl yn wynebu’r

heriau hyn ar eu pen eu hunain.

 

1065 00:54:47:06 00:54:50:16

 

Nid oes angen adnoddau mawr

ar gyfer yr un o’r addasiadau hyn.

 

1066 00:54:50:17 00:54:53:09

 

Yr hyn maen nhw’n ei wneud

yw creu amgylchedd…

 

1067 00:54:53:10 00:54:57:03

 

..lle gall gweithwyr niwroamrywiol

weithio gyda’u cryfderau…

 

1068 00:54:57:04 00:55:00:04

 

..yn hytrach na gwthio’n gyson

yn erbyn rhwystrau…

 

1069 00:55:00:05 00:55:01:21

 

..y gellir eu hosgoi’n llwyr.

 

1070 00:55:01:22 00:55:04:03

 

Iawn, felly, mae gennym ni

rai apiau yma.

 

1071 00:55:04:04 00:55:07:06

 

Mae yna lwyth ohonyn nhw allan yna,

llwyth ar ôl llwyth.

 

1072 00:55:07:07 00:55:11:00

 

Os byddwch chi’n chwilio am apiau

ADHD, mae yna lawer ohonyn nhw…

 

1073 00:55:11:01 00:55:14:03

 

..ac mae’n fater o brawf a methiant

gyda phethau hefyd.

 

1074 00:55:14:04 00:55:17:11

 

Felly bydd rhai apiau’n gweithio

i chi, a rhai eraill ddim.

 

1075 00:55:17:12 00:55:21:07

 

Efallai eich bod yn hoffi ChatGPT,

efallai eich bod yn hoffi Claude.

 

1076 00:55:21:08 00:55:24:06

 

Chwaraewch gyda rhai ohonynt,

dyna dwi’n ei ddweud.

 

1077 00:55:24:07 00:55:27:09

 

Chwaraewch gyda nhw a gweld beth

rydych chi’n ei hoffi.

 

1078 00:55:27:10 00:55:31:10

 

Felly mae gennym ni apiau fel Asana,

Todoist a rhwystrwyr tynnu sylw…

 

1079 00:55:31:11 00:55:35:00

 

..fel Cold Turkey sy’n eich atal

rhag cael eich tarfu…

 

1080 00:55:35:01 00:55:38:14

 

..gan bethau fel cyfryngau

cymdeithasol a demtasiwn ar-lein.

 

1081 00:55:39:06 00:55:43:04

 

Felly mater o ddarganfod

lle mae eich rhwystrau.

 

1082 00:55:43:09 00:55:46:21

 

Edrych ar y deallusrwydd artiffisial

ac apiau sydd ar gael…

 

1083 00:55:46:22 00:55:49:20

 

..i’ch helpu gyda hynny,

ac yna rhoi cynnig ar rai…

 

1084 00:55:49:21 00:55:51:11

 

..a gweld beth sy’n addas.

 

1085 00:55:51:12 00:55:54:09

 

Dim ond nodyn bach ar sut olwg

sydd ar reolaeth dda.

 

1086 00:55:55:01 00:56:00:16

 

Yn fy marn i, mae sesiynau gwirio

un-i-un rheolaidd yn hanfodol.

 

1087 00:56:01:04 00:56:04:09

 

Mae’r rhain yn caniatáu i reolwyr

ddarparu arweiniad…

 

1088 00:56:04:10 00:56:07:02

 

..ateb cwestiynau,

ac egluro disgwyliadau…

 

1089 00:56:07:03 00:56:09:09

 

..mewn gofod preifat

canolbwyntiedig.

 

1090 00:56:09:10 00:56:12:18

 

Gallant fod mor rheolaidd â phob

wythnos, bob pythefnos…

 

1091 00:56:12:19 00:56:16:06

 

..neu hyd yn oed bob mis, yn dibynnu

ar beth mae’r gweithiwr…

 

1092 00:56:16:07 00:56:19:00

 

..yn ei ffafrio,

neu’n teimlo sydd ei angen arno.

 

1093 00:56:19:01 00:56:22:13

 

Gall hyn newid hefyd, ac mae’n mynd

yn ôl at yr hyblygrwydd hwn.

 

1094 00:56:22:14 00:56:25:22

 

Os oes gennych chi weithiwr

sy’n mynd trwy brosiect mawr…

 

1095 00:56:25:23 00:56:28:15

 

..er enghraifft,

fe allech chi ddweud, iawn…

 

1096 00:56:28:16 00:56:31:13

 

..gallwn ni gael sesiynau wythnosol

am ddau fis…

 

1097 00:56:31:14 00:56:34:17

 

..tra bod y prosiect hwn

ar y gweill, ac yna ar ôl hynny…

 

1098 00:56:34:18 00:56:38:15

 

..gallen nhw newid i sesiwn fisol

oherwydd bod y pwysau wedi lleihau.

 

1099 00:56:38:16 00:56:42:09

 

Gallwch chi chwarae gyda hynny

ychydig hefyd. Mae hynny’n bwysig.

 

1100 00:56:42:10 00:56:44:11

 

Mae adborth adeiladol yn allweddol.

 

1101 00:56:44:12 00:56:47:22

 

Dylai adborth bob amser fod yn

benodol ac yn weithredadwy…

 

1102 00:56:47:23 00:56:50:11

 

..a’i gyflwyno mewn ffordd

sy’n annog twf…

 

1103 00:56:50:12 00:56:53:20

 

..yn hytrach na chreu cywilydd

neu orbryder yn anfwriadol.

 

1104 00:56:53:21 00:56:57:04

 

Felly rwy’n hoffi dweud,

gadewch i ni roi brechdan adborth.

 

1105 00:56:57:05 00:57:00:17

 

Felly, er gwaethaf cryfderau,

nid yw’r canlyniadau’r hyn…

 

1106 00:57:00:18 00:57:02:06

 

..yr hoffech iddynt fod…

 

1107 00:57:02:07 00:57:05:15

 

..lle mae’r heriau’n gorffen

gyda chryfderau unwaith eto.

 

1108 00:57:05:16 00:57:08:24

 

Felly mae’r unigolyn yn

cerdded i ffwrdd ac yn teimlo’n dda.

 

1109 00:57:09:00 00:57:12:12

 

Ac rydyn ni’n mynd i ddarganfod

yn union pam mae hynny hefyd…

 

1110 00:57:12:13 00:57:14:04

 

..yn y sleidiau sydd i ddod.

 

1111 00:57:14:05 00:57:18:08

 

Mae hefyd yn bwysig canolbwyntio ar

ganlyniadau yn hytrach na phrosesau.

 

1112 00:57:18:09 00:57:21:21

 

Felly os ydych chi’n niwrodipig

ac yn gweithio gyda rhywun…

 

1113 00:57:21:22 00:57:25:05

 

..sydd ag ADHD, awtistiaeth,

dyslecsia neu dyspracsia…

 

1114 00:57:25:06 00:57:27:16

 

..gall eu proses i gyrraedd

y canlyniad…

 

1115 00:57:27:17 00:57:29:18

 

..ymddangos yn rhyfedd iawn i chi…

 

1116 00:57:29:19 00:57:32:22

 

..ond byddwch yn hyblyg

yn eich meddwl a’ch ymagwedd…

 

1117 00:57:32:23 00:57:36:00

 

..a chanolbwyntiwch ar eu

canlyniadau, nid y broses.

 

1118 00:57:37:08 00:57:40:18

 

Yn olaf, mae arweinyddiaeth

sy’n seiliedig ar gryfderau…

 

1119 00:57:40:19 00:57:42:10

 

..yn hanfodol, yn fy marn i.

 

1120 00:57:42:11 00:57:46:06

 

Nodwch ddoniau pob unigolyn a

chyfatebwch dasgau i’w cryfderau…

 

1121 00:57:46:07 00:57:47:22

 

..lle bynnag y bo modd.

 

1122 00:57:47:23 00:57:51:23

 

Pan mae gweithwyr mewn sefyllfa i

ddefnyddio eu galluoedd naturiol…

 

1123 00:57:51:24 00:57:55:02

 

..mae eu ymrwymiad,

eu cymhelliant a’u perfformiad…

 

1124 00:57:55:03 00:57:56:18

 

..i gyd yn gwella’n fawr.

 

1125 00:57:56:19 00:57:59:16

 

Yn fyr, mae rheolaeth gefnogol

yn gyson, yn glir…

 

1126 00:57:59:17 00:58:02:22

 

..ac wedi’i theilwra i fanteisio

ar gryfderau unigol…

 

1127 00:58:02:23 00:58:06:13

 

..wrth leihau ffrithiant o heriau

sy’n gysylltiedig ag ADHD…

 

1128 00:58:06:14 00:58:09:02

 

..neu unrhyw heriau

amrywiaeth niwrolegol.

 

1129 00:58:09:03 00:58:12:01

 

Felly, dim ond ychydig bach

am fenywod hefyd, os caf.

 

1130 00:58:12:05 00:58:15:05

 

Cyn i ni symud ymlaen

i’r enghraifft o’r byd go iawn…

 

1131 00:58:15:06 00:58:16:14

 

..a gawn ni gan Rhian…

 

1132 00:58:16:15 00:58:21:06

 

..rwyf am ddweud ychydig bach

am fenywod ag ADHD.

 

1133 00:58:24:01 00:58:27:01

 

Felly, menywod ag ADHD

yn y gweithle.

 

1134 00:58:28:03 00:58:31:01

 

Gall yn aml ymddangos

fel darlun gwahanol iawn.

 

1135 00:58:31:06 00:58:34:01

 

Yn hanesyddol,

ni chafodd menywod ddiagnosis…

 

1136 00:58:34:02 00:58:37:14

 

..oherwydd bod yr ymchwil ADHD

wreiddiol, fel y rhan fwyaf…

 

1137 00:58:37:15 00:58:42:00

 

..o’n hymchwil ym maes iechyd

yn seiliedig bron yn gyfan gwbl…

 

1138 00:58:42:01 00:58:43:16

 

..ar fechgyn neu ddynion…

 

1139 00:58:43:17 00:58:47:15

 

..bechgyn yn benodol

a ddangosai gorfywiogrwydd amlwg.

 

1140 00:58:47:16 00:58:51:03

 

Adeiladwyd y meini prawf diagnostig

o amgylch y patrwm hwnnw.

 

1141 00:58:51:04 00:58:56:03

 

Ac felly, yn syml, collwyd merched

a gyflwynodd yn wahanol.

 

1142 00:58:57:02 00:59:00:15

 

Roedd merched yn fwy tebygol o gael

eu labelu fel tawel, swil…

 

1143 00:59:00:16 00:59:04:09

 

..sensitif neu yn breuddwydiol

yn hytrach na chael eu hadnabod…

 

1144 00:59:04:10 00:59:06:01

 

..fel rhai sydd ag ADHD.

 

1145 00:59:06:02 00:59:09:23

 

A dyma’n benodol yr ADHD di-sylw,

a welwch mewn mwy o fenywod…

 

1146 00:59:11:01 00:59:12:17

 

..nag y gweli di mewn dynion.

 

1147 00:59:12:18 00:59:16:01

 

Mae hynny wedi creu ôl-groniad

rydyn ni’n ei weld heddiw…

 

1148 00:59:16:02 00:59:19:00

 

..gyda niferoedd ddigynsail

o fenywod oedolion…

 

1149 00:59:19:01 00:59:22:06

 

..yn enwedig dros 30 a 40 oed,

..yn sylweddoli’n sydyn…

 

1150 00:59:22:07 00:59:26:21

 

..eu bod wedi bod yn cael trafferth

gydag ADHD drwy gydol eu bywydau.

 

1151 00:59:27:21 00:59:31:08

 

Mae llawer wedi treulio degawdau

yn ymdopi heb gefnogaeth…

 

1152 00:59:31:09 00:59:34:01

 

..ac maen nhw’n cyrraedd pwynt

llosgi allan…

 

1153 00:59:34:02 00:59:36:17

 

..yn enwedig mewn rolau

proffesiynol heriol.

 

1154 00:59:36:18 00:59:40:01

 

O ran ymddangosiad, mae menywod

yn tueddu i fewnoli ADHD…

 

1155 00:59:40:02 00:59:43:12

 

..yn hytrach na’i allanoli

mewn ymddygiadau amlwg allanol.

 

1156 00:59:43:13 00:59:46:00

 

Mae’r arwyddion yn aml

yn llawer mwy cynnil.

 

1157 00:59:46:01 00:59:48:19

 

Ac mae yna hefyd fwgïo cryf

gyda menywod hefyd…

 

1158 00:59:48:20 00:59:51:20

 

..a gor-wneud dros berffeithrwydd…

 

1159 00:59:51:21 00:59:55:21

 

..a gorweithio i guddio

eu hanawsterau.

 

1160 00:59:56:23 00:59:59:18

 

Felly maen nhw’n cario llwyth

emosiynol uchel…

 

1161 00:59:59:19 01:00:03:21

 

..sy’n arwain at bryder dwfn,

ofn gwneud camgymeriad…

 

1162 01:00:03:22 01:00:07:20

 

..blinder cronig, tosturi blinder

a llosgi allan.

 

1163 01:00:09:10 01:00:11:00

 

Anawsterau gyda’r cof.

 

1164 01:00:11:01 01:00:14:01

 

Yn aml, gall cynllunio a gorlethu

fod yn guddiedig…

 

1165 01:00:14:02 01:00:16:00

 

..ac nid mor weladwy gyda menywod.

 

1166 01:00:17:01 01:00:19:02

 

Oherwydd y cyflwyniad mewnol hwn…

 

1167 01:00:19:03 01:00:22:03

 

..mae menywod yn aml yn mynd

heb eu sylwi yn y gwaith…

 

1168 01:00:22:04 01:00:24:21

 

..ac yn aml heb eu sylwi yn yr ysgol

hyd heddiw…

 

1169 01:00:24:22 01:00:28:14

 

..nes iddynt gyrraedd pwynt lle

na allant gynnal y mwgwd bellach.

 

1170 01:00:28:15 01:00:31:15

 

Mae yna hefyd rai dadleuon

i fod yn ymwybodol ohonynt.

 

1171 01:00:31:16 01:00:35:09

 

Un yw’r ddadl ynghylch a yw menywod

wir yn fwy tebygol o gael ADHD…

 

1172 01:00:35:10 01:00:39:03

 

..o’r math di-sylw, neu a oeddent

ond yn cael eu diagnosio felly…

 

1173 01:00:39:04 01:00:41:16

 

..oherwydd bod gweithwyr

proffesiynol…

 

1174 01:00:41:17 01:00:44:12

 

..wedi methu’r nodweddion

gorfywiog a byrbwyll.

 

1175 01:00:44:13 01:00:47:15

 

Un arall yw, a yw amrywiant

hormonaidd mewn menywod…

 

1176 01:00:47:16 01:00:51:04

 

..nid rhywedd yn unig, yn gwneud

ADHD yn fwy cymhleth i fenywod.

 

1177 01:00:51:05 01:00:54:15

 

Yn bersonol, rwy’n meddwl

mai’r gwir yw bod y ddau ohonynt…

 

1178 01:00:54:16 01:00:57:08

 

..yn chwarae rhan enfawr,

yn enwedig hormonau.

 

1179 01:00:57:09 01:00:59:10

 

Mae hormonau yn sicr yn dylanwadu…

 

1180 01:00:59:11 01:01:01:23

 

..ar sut mae ADHD yn ymddangos

mewn menywod.

 

1181 01:01:01:24 01:01:05:21

 

Mae estrogen yn cefnogi dopamin

ac felly gweithrediad gweithredol.

 

1182 01:01:05:22 01:01:08:17

 

Felly pan fydd estrogen yn gostwng

yn naturiol…

 

1183 01:01:08:18 01:01:10:13

 

..bydd eich dopamin yn gostwng.

 

1184 01:01:10:14 01:01:13:17

 

A bydd hynny’n effeithio’n

fawr ar gymhelliant ac egni.

 

1185 01:01:13:18 01:01:15:19

 

Gallwch weld hyn

ar draws oes y fenyw.

 

1186 01:01:15:20 01:01:18:20

 

Felly, yn y cyfnod cyn mislif,

mae goddefgarwch is…

 

1187 01:01:18:21 01:01:21:13

 

..ffocws llai a chynhyrchiant

emosiynol uwch.

 

1188 01:01:21:14 01:01:25:06

 

Beichiogrwydd. Mae’n rhaid i chi

feddwl am hynny i fenywod hefyd.

 

1189 01:01:25:07 01:01:27:17

 

Mae profiadau cymysg gyda

beichiogrwydd.

 

1190 01:01:27:18 01:01:31:08

 

Bydd rhai menywod yn ffynnu a bydd

eraill yn cael mwy o anhawster.

 

1191 01:01:31:09 01:01:34:21

 

Ac eto, mae’n dibynnu ar beth mae’r

estrogen hwnnw’n ei wneud.

 

1192 01:01:34:22 01:01:36:11

 

Y cyfnod ôl-genedigol.

 

1193 01:01:36:12 01:01:39:22

 

Gall estrogen is a thorri cwsg

wneud ADHD yn llawer galetach.

 

1194 01:01:40:16 01:01:44:06

 

Yn aml, mae’r cyfnod perimenopos

a’r menopos yn bwynt pwysig…

 

1195 01:01:44:07 01:01:48:02

 

..pan fydd symptomau ADHD yn dwysau,

gan arwain llawer o fenywod…

 

1196 01:01:48:03 01:01:50:08

 

..i geisio diagnosis

am y tro cyntaf…

 

1197 01:01:50:09 01:01:52:19

 

..a dyna beth rydyn ni’n ei weld

yn aml nawr.

 

1198 01:01:52:20 01:01:55:10

 

Mae menywod yn canfod na allant

guddio mwyach.

 

1199 01:01:55:11 01:01:57:04

 

Mae’r menopos wir yn ei amlygu.

 

1200 01:01:57:05 01:02:00:20

 

Yn y gweithle, gall hyn edrych fel

bod yn fwy anghofus yn sydyn…

 

1201 01:02:00:21 01:02:03:19

 

..wedi’u gorlethu,

neu’n ymatebol yn emosiynol…

 

1202 01:02:03:20 01:02:06:22

 

..hyd yn oed os ydynt wedi ymdopi’n

dda am flynyddoedd.

 

1203 01:02:06:23 01:02:10:00

 

Darn allweddol arall i’w gofio

yn benodol i fenywod…

 

1204 01:02:10:01 01:02:11:19

 

..er bod dynion yn profi hyn…

 

1205 01:02:11:20 01:02:14:22

 

..ond mae’n fwy cyffredin

ac yn fwy amlwg mewn menywod.

 

1206 01:02:14:23 01:02:18:00

 

Fe’i gelwir yn dysfforia

sensitifrwydd i wrthod – RSD.

 

1207 01:02:18:01 01:02:20:23

 

Nid yw hwn yn ddiagnosis swyddogol,

yn anffodus…

 

1208 01:02:20:24 01:02:23:21

 

..ond mae’n disgrifio

profiad cyffredin o ADHD…

 

1209 01:02:23:22 01:02:26:09

 

..ymateb emosiynol dwys

i feirniadaeth…

 

1210 01:02:26:10 01:02:28:08

 

..gwrthod neu fethiant tybiedig.

 

1211 01:02:28:09 01:02:30:17

 

Mae llawer o fenywod

yn fwy agored i hyn…

 

1212 01:02:30:18 01:02:34:06

 

..oherwydd eu bod wedi treulio

blynyddoedd yn gwisgo mwgwd…

 

1213 01:02:34:07 01:02:36:24

 

..yn plesio pobl

ac yn gweithio’n galed iawn…

 

1214 01:02:37:00 01:02:38:15

 

..i osgoi barn negyddol.

 

1215 01:02:38:16 01:02:41:24

 

Pan fyddant yn derbyn adborth,

hyd yn oed adborth ysgafn…

 

1216 01:02:42:00 01:02:45:10

 

..gall deimlo’n anghydbwysol

o boenus neu’n ansefydlogol.

 

1217 01:02:45:11 01:02:48:19

 

Mae sensitifrwydd i wrthod yn

teimlo fel poen corfforol…

 

1218 01:02:48:20 01:02:50:15

 

..ond emosiynau sy’n ei achosi.

 

1219 01:02:50:16 01:02:52:06

 

Mae’n gwanhaol iawn.

 

1220 01:02:52:20 01:02:57:10

 

Mewn gweithle, gallai RSD edrych

fel cau i lawr ar ôl adborth…

 

1221 01:02:57:17 01:03:01:19

 

..ymddiheuro’n ormodol, osgoi

tasgau a allai dynnu beirniadaeth…

 

1222 01:03:01:20 01:03:03:21

 

..bod yn hynod hunan-feirniadol…

 

1223 01:03:03:22 01:03:06:22

 

..camddehongli sylwadau niwtral

fel rhai negyddol.

 

1224 01:03:06:23 01:03:09:01

 

Felly beth all gweithleoedd

ei wneud?

 

1225 01:03:09:02 01:03:12:12

 

Wel, gall ychydig o ddulliau

syml wneud gwahaniaeth enfawr.

 

1226 01:03:12:13 01:03:15:20

 

Unwaith eto, rhowch yr adborth clir,

teg, rhagweladwy…

 

1227 01:03:15:21 01:03:17:11

 

..gan ddefnyddio tôn tawel.

 

1228 01:03:17:12 01:03:19:20

 

Ceisiwch beidio â chynnig

beirniadaeth.

 

1229 01:03:19:21 01:03:23:01

 

Trefnwch feirniadaeth gyda

chydweithwyr yn breifat…

 

1230 01:03:23:02 01:03:25:07

 

..gan nodi’n glir

beth sy’n mynd yn dda.

 

1231 01:03:25:08 01:03:28:06

 

Rhowch arweiniad ysgrifenedig

ar ôl trafodaethau.

 

1232 01:03:28:07 01:03:31:07

 

Crëwch ddiwylliant lle mae gofyn

am help yn normal…

 

1233 01:03:31:08 01:03:32:24

 

..nid yn arwydd o wendid.

 

1234 01:03:33:00 01:03:36:20

 

A sicrhewch gyfrinachedd a diogelwch

seicolegol gyda thosturi…

 

1235 01:03:36:21 01:03:41:01

 

..a dealltwriaeth a meddwl hyblyg,

a cheisiwch roi eich hun…

 

1236 01:03:41:12 01:03:43:23

 

..yn esgidiau pobl eraill

cyn i chi ymateb.

 

1237 01:03:44:24 01:03:47:16

 

A jyst meddwl sut brofiad yw hyn

iddyn nhw?

 

1238 01:03:48:18 01:03:51:03

 

Rwy’n meddwl y gallem wneud hynny

i bawb…

 

1239 01:03:51:04 01:03:53:04

 

..nid dim ond i bobl niwroamrywiol.

 

1240 01:03:53:05 01:03:56:08

 

Iawn, felly nawr rydw i’n mynd

i’w roi drosodd i Rhian…

 

1241 01:03:56:09 01:03:58:08

 

..a rhoi seibiant i chi

o fy llais i.

 

1242 01:03:59:01 01:04:01:07

 

Dim ond yn gyflym

cyn i Rhian ymuno â ni…

 

1243 01:04:01:08 01:04:04:06

 

Sori, bawb. Yn amlwg, rydyn ni wedi

mynd heibio 11…

 

1244 01:04:04:07 01:04:06:15

 

..ond mae wedi bod yn hollol

ddiddorol…

 

1245 01:04:06:16 01:04:08:16

 

..ac o safbwynt ôl-weledigaeth…

 

1246 01:04:08:17 01:04:11:15

 

..yn bendant, dylai fod wedi bod

yn weminar 90 munud.

 

1247 01:04:11:16 01:04:14:08

 

Os gallwch chi aros gyda ni,

byddwn yn parhau…

 

1248 01:04:14:09 01:04:16:17

 

..ac yn gofyn rhai cwestiynau

ar y diwedd.

 

1249 01:04:16:18 01:04:18:21

 

Does dim llawer ar ôl nawr,

dwi’n addo.

 

1250 01:04:18:22 01:04:20:13

 

Ac os oes rhaid i chi fynd…

 

1251 01:04:20:14 01:04:24:12

 

..os gallech chi lenwi’r ffurflen

asesu honno, byddai’n bwysig iawn.

 

1252 01:04:24:13 01:04:26:18

 

Diolch yn fawr iawn i chi’ch dau.

Rhian.

 

1253 01:04:26:19 01:04:29:16

 

Helo. Diolch, Aimee.

Ac ie, mae’n hynod ddiddorol.

 

1254 01:04:29:17 01:04:33:00

 

Felly mae Aimee wedi siarad

am gael profiad bywyd go iawn…

 

1255 01:04:33:01 01:04:34:21

 

..i siarad amdano – a dyma fy un i.

 

1256 01:04:34:22 01:04:39:08

 

Felly, cael diagnosis o ADHD

yn fy 50au, roedd yn syndod…

 

1257 01:04:39:21 01:04:41:14

 

..ond ar yr un pryd yn rhyddhad.

 

1258 01:04:41:15 01:04:45:00

 

Felly, dechreuodd y cyfan pan oedd

fy nau o blant oedolion…

 

1259 01:04:45:01 01:04:48:24

 

..yn cael eu hasesu, a mi wrandewais

ar eu profiadau a’r cwestiynau…

 

1260 01:04:49:00 01:04:50:18

 

..roedden nhw’n cael eu gofyn.

 

1261 01:04:50:19 01:04:52:24

 

Cefais gyfres o eiliadau

‘bwlb golau’.

 

1262 01:04:53:00 01:04:56:22

 

Yn sydyn, roedd cymaint o bethau o

fy mywyd fy hun yn gwneud synnwyr…

 

1263 01:04:56:23 01:05:00:10

 

..pethau roeddwn i’n aml yn teimlo

wedi fy llethu ganddyn nhw.

 

1264 01:05:00:11 01:05:03:14

 

Roeddwn i’n ei chael hi’n anodd

gyda thasgau penodol…

 

1265 01:05:03:15 01:05:06:20

 

..a pham roedd yn rhaid i mi weithio

dwywaith mor galed…

 

1266 01:05:06:21 01:05:09:01

 

..i aros yn drefnus

ac yn canolbwyntio.

 

1267 01:05:09:02 01:05:12:15

 

Felly, fe wnaeth eu taith nhw fy

helpu i adnabod fy nhaith fy hun.

 

1268 01:05:12:16 01:05:15:14

 

Felly, roedd cael y diagnosis

yn brofiad emosiynol.

 

1269 01:05:15:15 01:05:18:03

 

Roedd yn golygu bod yn rhaid i mi

fod…wel…

 

1270 01:05:18:04 01:05:20:12

 

Sori, dw i wedi colli fy edefyn.

Un eiliad.

 

1271 01:05:20:13 01:05:23:20

 

Felly roedd yn golygu bod yn rhaid

i mi gael rhai o fy nheulu.

 

1272 01:05:23:21 01:05:26:18

 

Roedd yn rhaid iddyn nhw

fod yn agored ac yn onest…

 

1273 01:05:26:19 01:05:29:14

 

..am sut oeddwn i wrth dyfu i fyny,

sut ydw i nawr…

 

1274 01:05:29:15 01:05:32:18

 

..a sut brofiad yw byw gyda fi,

sydd wedi bod yn heriol…

 

1275 01:05:32:19 01:05:35:04

 

..gallwch ofyn i’m gŵr –

felly ydw i erioed.

 

1276 01:05:35:05 01:05:37:00

 

Roedd cwblhau’r ffurflenni…

 

1277 01:05:37:01 01:05:40:04

 

..a mynychu’r ymgynghoriad yn

bendant yn werth chweil.

 

1278 01:05:40:05 01:05:43:12

 

Rydyn ni nawr yn deall bod yna reswm

go iawn dros fod fel dw i.

 

1279 01:05:43:13 01:05:45:09

 

Felly, yn dilyn fy ddiagnosis…

 

1280 01:05:45:10 01:05:48:23

 

..ro’n i’n gwybod fy mod i eisiau

dweud wrth fy rheolwr llinell.

 

1281 01:05:48:24 01:05:51:02

 

A thra fy mod i’n berson

agored iawn…

 

1282 01:05:51:03 01:05:55:06

 

..sy’n gwisgo’i chalon ar ei llawes,

roedd gen i’r teimlad ofnadwy yma…

 

1283 01:05:55:07 01:05:57:24

 

..o arswyd o beth oedd ei hymateb

hi’n mynd i fod.

 

1284 01:05:58:00 01:05:59:14

 

Drwy siarad â hi…

 

1285 01:05:59:15 01:06:03:03

 

..a theimlo synnwyr o dawelwch yn

dod drosodd arna i ar unwaith.

 

1286 01:06:03:04 01:06:05:14

 

Ro’n i’n gwybod fy mod i wir

eisiau wedyn…

 

1287 01:06:05:15 01:06:07:18

 

..ehangu fy ddiagnosis

i’r tîm cyfan.

 

1288 01:06:07:19 01:06:10:07

 

Ond roedd e’n gorfod bod

pan oeddwn i’n barod.

 

1289 01:06:10:08 01:06:14:01

 

Fodd bynnag, doedd hi ddim yn hir

oherwydd ddechreuodd chwarae…

 

1290 01:06:14:02 01:06:17:05

 

..ar fy meddwl ac roedd rhaid

i mi ei gael oddi ar fy mrest.

 

1291 01:06:17:06 01:06:20:08

 

Felly, cyfarfod ‘catch up’ y tîm,

nid y cyfarfod misol.

 

1292 01:06:20:09 01:06:23:14

 

Roeddwn i’n meddwl, mai dim

ond sesiwn ddal i fyny ydoedd.

 

1293 01:06:23:15 01:06:27:08

 

Dywedodd fy rheolwr uniongyrchol

i fi ddod i mewn i gael sgwrs fach.

 

1294 01:06:27:09 01:06:29:19

 

Ac fe drodd fy stumog

a daeth yr arswyd yn ôl.

 

1295 01:06:29:20 01:06:31:23

 

Felly dywedodd fod ganddo newyddion.

 

1296 01:06:31:24 01:06:34:19

 

Doedd o ddim yn ofnadwy,

roedd yn newyddion gwych.

 

1297 01:06:34:20 01:06:38:13

 

Yna esboniais yr hyn rydw i eisoes

wedi ei ddisgrifio i chi uchod…

 

1298 01:06:38:14 01:06:41:24

 

..a dechreuodd llawer o emojis

calon ymddangos ar y sgrin…

 

1299 01:06:42:00 01:06:45:00

 

..a gwyddwn ar unwaith fy mod i

wedi gwneud y peth iawn.

 

1300 01:06:45:01 01:06:47:24

 

Felly’r hyn sydd wedi gwneud

y gwahaniaeth mwyaf…

 

1301 01:06:48:00 01:06:50:18

 

..yw sut mae fy nhîm cyfan

yn y gwaith wedi ymateb.

 

1302 01:06:50:19 01:06:52:17

 

Yn lle gweld fy ADHD fel rhwystr…

 

1303 01:06:52:18 01:06:56:05

 

..wnaethon nhw ei drin fel

rhywbeth y gallen weithio gydag ef.

 

1304 01:06:56:06 01:06:59:03

 

Maen nhw i gyd wedi bod

mor gefnogol ac wedi gofyn…

 

1305 01:06:59:04 01:07:02:16

 

..beth yw’r ffordd orau i mi weithio

a beth sydd ei angen arnaf.

 

1306 01:07:02:17 01:07:06:14

 

O fewn ein sefydliad, rydym yn

defnyddio pasbort iechyd gweithle…

 

1307 01:07:06:15 01:07:08:15

 

..sydd wedi bod yn

amhrisiadwy i mi.

 

1308 01:07:08:16 01:07:11:23

 

Mae wedi caniatáu i mi ddogfennu’n

glir beth sy’n helpu…

 

1309 01:07:11:24 01:07:13:19

 

..pa heriau rwy’n eu hwynebu…

 

1310 01:07:13:20 01:07:16:12

 

..a sut y gallwn greu’r amodau cywir

i mi ffynnu.

 

1311 01:07:16:13 01:07:20:01

 

Mae arferion gweithio hyblyg

hefyd wedi bod yn drawsnewidiol.

 

1312 01:07:20:02 01:07:22:02

 

Felly cael y gallu

i addasu fy oriau.

 

1313 01:07:22:03 01:07:25:13

 

Person bore ydw i, yn union fel

Aimee, neu pan mae angen i mi…

 

1314 01:07:25:14 01:07:27:10

 

..gamu i mewn a chael seibiant…

 

1315 01:07:27:11 01:07:30:08

 

..sydd wedi fy helpu i weithio’n

fwy effeithlon…

 

1316 01:07:30:09 01:07:32:19

 

..a theimlo mwy o reolaeth

dros fy niwrnod.

 

1317 01:07:32:20 01:07:35:15

 

Mae gweithio hybrid yn cynnig

y gorau o’r ddau fyd.

 

1318 01:07:35:16 01:07:39:11

 

Ar ddiwrnodau pan fo’n ffocws i

yn heriol, rwy’n gweithio o gartref.

 

1319 01:07:39:12 01:07:41:17

 

Mae’n rhoi amgylchedd tawelach

i mi…

 

1320 01:07:41:18 01:07:44:15

 

..ac ar ddiwrnodau eraill,

wrth fod yn y swyddfa…

 

1321 01:07:44:16 01:07:47:23

 

..mae’n fy helpu i deimlo’n

gysylltiedig ac yn llawn egni.

 

1322 01:07:47:24 01:07:51:01

 

Mae cael cyfeiriad clir

ar gyfer cynlluniau gwaith…

 

1323 01:07:51:02 01:07:54:04

 

..a’r hyn sydd ei angen,

yn hytrach na fi’n pendroni…

 

1324 01:07:54:05 01:07:57:15

 

..rwyf wedi dysgu i rannu fy llwyth

gwaith yn ddarnau llai…

 

1325 01:07:57:16 01:08:00:24

 

..ac mae cael mynediad at

ystafelloedd tawel yn y gwaith…

 

1326 01:08:01:00 01:08:02:20

 

..wedi bod yn syml ond yn bwerus.

 

1327 01:08:02:21 01:08:06:14

 

Mae gallu camu i ffwrdd o ymyrraeth,

sŵn a gorlwyth synhwyraidd…

 

1328 01:08:06:15 01:08:10:00

 

..yn golygu y gallaf ddod yn ôl

ar y trywydd iawn yn gyflymach.

 

1329 01:08:10:01 01:08:12:11

 

Weithiau dim ond llonyddwch

o bum munud…

 

1330 01:08:12:12 01:08:14:18

 

..sy’n gallu gwneud yr holl

wahaniaeth.

 

1331 01:08:14:19 01:08:16:09

 

Dro arall ychydig yn hirach.

 

1332 01:08:16:10 01:08:19:08

 

Ond un o rannau mwyaf ystyrlon

y daith hon fu gweld…

 

1333 01:08:19:09 01:08:22:16

 

..sut mae fy rheolwr llinell

wedi dysgu o’r profiad hefyd.

 

1334 01:08:22:17 01:08:25:02

 

Mae’n ddrwg gen i,

dwi’n mynd yn emosiynol.

 

1335 01:08:27:19 01:08:28:19

 

Diolch.

 

1336 01:08:29:16 01:08:31:14

 

Cymer dy amser, Rhian. Mae’n iawn.

 

1337 01:08:31:15 01:08:32:15

 

Diolch.

 

1338 01:08:32:16 01:08:37:14

 

Felly maen nhw’n cymryd yr amser

i ddeall ADHD.

 

1339 01:08:38:18 01:08:40:10

 

Maen nhw’n gwrando heb farnu.

 

1340 01:08:41:18 01:08:47:01

 

Ac i gydnabod bod amrywiaeth niwral

yn dod â chryfderau i’n heriau.

 

1341 01:08:47:17 01:08:51:02

 

Maen nhw’n dod yn fwy hyderus

wrth gael sgyrsiau cefnogol…

 

1342 01:08:51:03 01:08:53:03

 

..nid dim ond i mi,

ond gydag eraill.

 

1343 01:08:53:04 01:08:56:14

 

Ac maen nhw wedi dysgu i

holi’n wahanol, i gynnig eglurder…

 

1344 01:08:56:15 01:09:00:05

 

..pan fo angen, ac i ymdrin ag

addasiadau fel ymdrech a rennir…

 

1345 01:09:00:06 01:09:01:21

 

..yn hytrach na ffafr.

 

1346 01:09:01:22 01:09:03:12

 

Sori, dw i bron â gorffen.

 

1347 01:09:03:13 01:09:05:14

 

Felly, mae eu parodrwydd i ddysgu…

 

1348 01:09:05:15 01:09:08:23

 

..nid yn unig wedi fy nghefnogi i,

mae wedi fy helpu i greu…

 

1349 01:09:08:24 01:09:12:11

 

..gwell dealltwriaeth o

ddiwylliant y tîm yn gyffredinol…

 

1350 01:09:12:12 01:09:15:09

 

..ac nid yw cael diagnosis

yn hwyrach mewn bywyd…

 

1351 01:09:15:10 01:09:16:23

 

..wedi bod yn hawdd.

 

1352 01:09:16:24 01:09:20:02

 

Mae wedi rhoi dealltwriaeth newydd

i mi ohonof fy hun…

 

1353 01:09:20:03 01:09:24:01

 

..ac rwy’n ddiolchgar i’r gwaith am

roi’r cymorth sydd ei angen arnaf.

 

1354 01:09:24:02 01:09:27:09

 

Felly gyda’r addasiadau cywir,

nid dim ond ymdopi ydw i…

 

1355 01:09:27:10 01:09:31:00

 

..rwy’n cyfrannu’n fwy hyderus

ac yn fwy effeithiol nag erioed.

 

1356 01:09:31:01 01:09:32:01

 

Diolch.

 

1357 01:09:33:07 01:09:35:07

 

Da iawn, Rhian.

Diolch yn fawr iawn.

 

1358 01:09:35:08 01:09:38:06

 

Dw i’n gwybod bod hwnna’n sgwrs

eithaf emosiynol…

 

1359 01:09:38:07 01:09:41:15

 

..ond mae ‘na lawer o bobl yn y

sgwrs sy’n gallu uniaethu â ti.

 

1360 01:09:41:16 01:09:43:14

 

Felly diolch, er ei bod hi’n anodd.

 

1361 01:09:43:15 01:09:45:05

 

Yn ôl atat ti, Aimee.

 

1362 01:09:45:06 01:09:46:19

 

Diolch, Rhian.

 

1363 01:09:47:16 01:09:51:12

 

Dw i jest angen dweud bod ymateb

emosiynol Rhian yno…

 

1364 01:09:51:13 01:09:55:00

 

..yn nodweddiadol iawn, iawn…

 

1365 01:09:55:01 01:09:59:05

 

..o bobl sydd wedi cael asesiad

yn ddiweddarach mewn bywyd.

 

1366 01:09:59:21 01:10:03:24

 

Mae’n anhygoel emosiynol ac

mae’n foment goleuadau fawr.

 

1367 01:10:04:00 01:10:06:06

 

Mae’n codi baich

oddi ar ysgwyddau pobl.

 

1368 01:10:07:21 01:10:09:12

 

Yn gathartaidd, wyddoch chi.

 

1369 01:10:09:13 01:10:13:05

 

Mae’n bwysig iawn ei wneud,

os gallwch chi, os gallwch chi.

 

1370 01:10:13:06 01:10:15:18

 

Dw i’n gwybod bod hynny’n anodd

weithiau…

 

1371 01:10:15:19 01:10:17:12

 

..ond gall fod o fudd anhygoel.

 

1372 01:10:17:13 01:10:20:03

 

Iawn. Felly, jest i gloi, felly…

 

1373 01:10:20:04 01:10:22:19

 

..dw i’n gwybod ein bod ni

wedi mynd dros amser.

 

1374 01:10:22:20 01:10:24:13

 

Mae’n ddrwg iawn gen i am hynny.

 

1375 01:10:24:14 01:10:27:17

 

Roeddwn i jest eisiau i bobl

fyfyrio ar y cynhwysiant…

 

1376 01:10:27:18 01:10:31:05

 

..yn eu gweithle ar hyn o bryd,

a oes modd gwneud newidiadau…

 

1377 01:10:31:06 01:10:33:14

 

..pa mor gynhwysol yw eich

gweithleoedd.

 

1378 01:10:33:15 01:10:35:20

 

Cymerwch ychydig o amser

i wneud hynny.

 

1379 01:10:35:21 01:10:38:16

 

Oes yna unrhyw beth y gellir

ei wneud yn wahanol?

 

1380 01:10:39:10 01:10:41:16

 

Ac yna rhai pethau allweddol

i’w cofio.

 

1381 01:10:42:24 01:10:46:02

 

Yn gyntaf, cofiwch fod ADHD

yn amrywiol.

 

1382 01:10:46:03 01:10:47:18

 

Mae’n dod â heriau.

 

1383 01:10:48:06 01:10:50:01

 

Hynny yw, rwyf i, yn bersonol…

 

1384 01:10:50:02 01:10:53:05

 

..yn hoffi gweld amrywiaeth

niwrolegol fel uwch-bŵer.

 

1385 01:10:53:06 01:10:55:07

 

Nid yw rhai pobl yn hoffi

gweld hynny.

 

1386 01:10:55:08 01:10:58:03

 

Gall hynny fod yn rhywbeth

dadleuol i’w ddweud…

 

1387 01:10:58:04 01:11:00:07

 

..ond rwy’n credu ei fod

yn uwch-bŵer.

 

1388 01:11:00:08 01:11:03:00

 

A hynny yw’r gymdeithas

rydyn ni wedi’u creu…

 

1389 01:11:03:01 01:11:05:02

 

..yn enwedig amgylcheddau ysgol…

 

1390 01:11:05:03 01:11:07:13

 

..sydd wedi gwneud i ni ei weld

fel gwendid.

 

1391 01:11:07:14 01:11:10:19

 

Nid gwendid yw e pan rydych

chi’n gwbl ymwybodol ohono…

 

1392 01:11:10:20 01:11:13:12

 

.. ac yn chwarae i’ch cryfderau,

uwch-bŵer yw e.

 

1393 01:11:13:13 01:11:16:11

 

Yn ail, nid dim ond ticio bocsys

yw niwroamrywiaeth.

 

1394 01:11:16:12 01:11:18:02

 

Mae’n tanio arloesedd…

 

1395 01:11:18:03 01:11:20:23

 

..ffyrdd gwahanol o feddwl,

datrys problemau…

 

1396 01:11:20:24 01:11:22:15

 

..a gall wir wella’ch busnes.

 

1397 01:11:22:16 01:11:26:09

 

Yn drydydd, nid yn unig mai meithrin

cynhwysiant yw’r peth iawn…

 

1398 01:11:26:10 01:11:30:02

 

..i’w wneud yn foesegol, mae’n

wirioneddol glyfar yn strategol.

 

1399 01:11:30:03 01:11:32:23

 

Yn olaf, gall dim ond mân addasiadau

meddylgar…

 

1400 01:11:32:24 01:11:36:14

 

..gyda diagnosis neu beidio,

gael effaith enfawr.

 

1401 01:11:37:02 01:11:39:05

 

Does dim angen i chi ailwampio

popeth.

 

1402 01:11:39:06 01:11:42:13

 

Gall hyd yn oed newidiadau

syml o ran cyfathrebu…

 

1403 01:11:42:14 01:11:46:15

 

..yr amgylchedd a rheoli tasgau

drawsnewid y gweithle…

 

1404 01:11:46:16 01:11:48:21

 

..a trawsnewid bywyd

y person hwnnw…

 

1405 01:11:48:22 01:11:52:19

 

..oherwydd mae gwaith wir yn cymryd

y rhan fwyaf o’n bywydau, onid yw?

 

1406 01:11:52:20 01:11:56:10

 

Felly byddai’n wych cael amgylchedd

lle rydych chi’n teimlo…

 

1407 01:11:56:11 01:12:00:06

 

..eich bod yn ffynnu ac yn cyfrannu,

ac yn teimlo’n dda iawn am hynny.

 

1408 01:12:00:07 01:12:02:10

 

Dw i’n meddwl bod hynny’n

bwysig iawn.

 

1409 01:12:02:11 01:12:04:01

 

A dyna ni.

 

1410 01:12:04:02 01:12:07:04

 

Ac os ydych chi eisiau cysylltu

â mi, dyma fy manylion.

 

1411 01:12:08:15 01:12:11:02

 

Rwy’n hapus i

ateb unrhyw gwestiynau o gwbl.

 

1412 01:12:11:03 01:12:12:20

 

Ac yn hapus i dderbyn e-byst.

 

1413 01:12:12:21 01:12:14:21

 

Weithiau, dydy pobl ddim eisiau…

 

1414 01:12:14:22 01:12:17:07

 

..siarad mewn fforymau cyhoeddus

fel hwn.

 

1415 01:12:17:08 01:12:19:23

 

Felly os oes gennych chi

unrhyw gwestiynau…

 

1416 01:12:19:24 01:12:22:14

 

..neu os ydych chi eisiau

unrhyw arweiniad…

 

1417 01:12:22:15 01:12:25:02

 

..rwy’n hapus iawn i bobl

anfon e-bost ataf.

 

1418 01:12:25:03 01:12:26:19

 

A gallaf sgwrsio â chi felly.

 

1419 01:12:29:06 01:12:30:22

 

Rydych chi wedi’ch distawio.

 

1420 01:12:30:23 01:12:32:24

 

Rydych chi wedi’ch distawio, Nikki.

 

1421 01:12:33:00 01:12:34:10

 

Dyna ni.

 

1422 01:12:34:11 01:12:36:17

 

Roeddwn i’n brysur yn ateb sgwrs

pawb…

 

1423 01:12:36:18 01:12:39:10

 

..ond na, diolch yn fawr iawn,

Aimee a Rhian eto.

 

1424 01:12:39:11 01:12:42:06

 

Ac rydw i jest eisiau dweud

diolch o galon i bawb…

 

1425 01:12:42:07 01:12:45:24

 

..sydd wedi ymuno â ni heddiw

oherwydd mae’n anodd cymryd rhan…

 

1426 01:12:46:00 01:12:49:08

 

..mewn gweminar pan nad oes eich

meic a’ch camera ymlaen…

 

1427 01:12:49:09 01:12:53:07

 

..gyda grŵp mor fawr, ond mae wedi

bod yn wych gweld adweithiau pawb…

 

1428 01:12:53:08 01:12:56:01

 

..yn dod i fyny a sut mae pobl

wedi gallu uniaethu.

 

1429 01:12:56:02 01:12:58:05

 

Cyn i ni fynd ymlaen

at y cwestiynau…

 

1430 01:12:58:06 01:13:00:02

 

..roeddwn i jest eisiau dweud…

 

1431 01:13:00:03 01:13:02:18

 

..bod gennym ni lawer o adnoddau

ar ein gwefan.

 

1432 01:13:02:19 01:13:06:01

 

Dylech allu clicio ar y ddolen

ar eich sgrin ar hyn o bryd…

 

1433 01:13:06:02 01:13:10:11

 

..a rhai offer y gallwch fynd â nhw

adref o heddiw hefyd.

 

1434 01:13:11:02 01:13:15:06

 

Ac mae’n amlwg bod rhai pobl

wedi bod yn siarad yn y sgwrs…

 

1435 01:13:15:07 01:13:17:08

 

..am ble y gallant gael

mwy o gymorth.

 

1436 01:13:17:09 01:13:20:23

 

Rydym wedi lansio dau raglen

newydd…

 

1437 01:13:20:24 01:13:23:05

 

..yn Cymru Iach ar Waith

yn ddiweddar…

 

1438 01:13:23:06 01:13:27:14

 

..un ohonynt yn offeryn arolwg i

gyflogwyr, sef y cod QR ar y chwith.

 

1439 01:13:28:14 01:13:31:21

 

Neu’r dde. Oherwydd dydw i ddim yn

gwybod mewn gwirionedd.

 

1440 01:13:31:22 01:13:35:14

 

A’r llall yw’r Gwasanaeth Cynghorydd

Cymorth Iechyd y Gweithle.

 

1441 01:13:35:15 01:13:38:10

 

Bydd angen i chi wneud yr arolwg

i gael mynediad…

 

1442 01:13:38:14 01:13:41:17

 

..i Wasanaeth Cynghorydd

Cymorth Iechyd y Gweithle…

 

1443 01:13:41:18 01:13:45:11

 

..ond bydd hynny’n rhoi’r cyfle

i chi siarad â ni fel cynghorwyr…

 

1444 01:13:45:12 01:13:48:04

 

..gan gynnwys Rhian a rhai eraill

ar y galwad…

 

1445 01:13:48:05 01:13:52:11

 

..lle gallwch ofyn cwestiynau i ni

am y pwnc hwn.

 

1446 01:13:52:12 01:13:55:05

 

Ac yn amlwg, efallai y gallwn ni

eich helpu chi…

 

1447 01:13:55:06 01:13:57:21

 

..gyda rhai pasbortau iechyd

yn y gweithle…

 

1448 01:13:57:22 01:13:59:18

 

..roedd Rhian yn sôn amdanyn nhw.

 

1449 01:13:59:19 01:14:02:14

 

Felly, fel y dywedais i,

beth dw i’n mynd i wneud…

 

1450 01:14:02:15 01:14:04:20

 

..dw i’n gwybod ein bod ni

dros amser…

 

1451 01:14:04:21 01:14:07:24

 

..felly os oes rhaid i chi fynd,

mae hynny’n hollol iawn.

 

1452 01:14:08:00 01:14:10:23

 

Dim ond os gallwch chi lenwi’r

ffurflen asesu honno.

 

1453 01:14:11:03 01:14:13:16

 

Rwy’n mynd i ofyn cwpl

o gwestiynau i Aimee…

 

1454 01:14:13:17 01:14:16:00

 

..rydyn ni’n meddwl

y bydd nifer o bobl…

 

1455 01:14:16:01 01:14:18:04

 

..yn gallu uniaethu â hyn,

gobeithio.

 

1456 01:14:18:05 01:14:21:02

 

Ac os oes gennych chi unrhyw

gwestiynau pellach…

 

1457 01:14:21:03 01:14:24:20

 

..fel y dywedodd Aimee, gallwch

gysylltu â hi’n uniongyrchol…

 

1458 01:14:24:21 01:14:28:18

 

..sy’n hynod o garedig o’i rhan hi i

wneud hynny, neu eu rhoi yn y sgwrs.

 

1459 01:14:28:19 01:14:31:24

 

Felly i ddechrau, Aimee,

wyt ti’n gallu gofyn am brawf…

 

1460 01:14:32:00 01:14:34:06

 

..o ddiagnosis o ADHD…

 

1461 01:14:34:07 01:14:37:14

 

..os yw’r gweithiwr yn datgan

bod ganddyn nhw ddiagnosis?

 

1462 01:14:37:15 01:14:40:10

 

Ond efallai bydd

ddatganiadau gan bobl eraill…

 

1463 01:14:40:11 01:14:44:06

 

..yn y gweithle sy’n dweud efallai

nad yw hyn yn wir mewn gwirionedd.

 

1464 01:14:44:07 01:14:46:13

 

Efallai nad oes ganddyn nhw

ddiagnosis.

 

1465 01:14:46:14 01:14:51:13

 

Ie, mae hwnna’n gwestiwn dadleuol,

ond ie, mae’n un anodd.

 

1466 01:14:52:11 01:14:56:17

 

Fel cyflogwr, gallwch chi ofyn

i bobl ei brofi.

 

1467 01:14:57:20 01:14:59:21

 

Ond does dim rhaid iddyn nhw

ei brofi.

 

1468 01:14:59:22 01:15:03:15

 

Felly o dan Ddeddf Cydraddoldeb,

does dim rhaid cael diagnosis…

 

1469 01:15:03:16 01:15:06:13

 

..er mwyn gwneud addasiadau

rhesymol.

 

1470 01:15:08:03 01:15:11:11

 

Felly, ond fe allwch chi ofyn am un

ac mae’n well fel arfer…

 

1471 01:15:11:12 01:15:13:15

 

..os ydych chi’n mynd i wneud

hynny…

 

1472 01:15:13:16 01:15:16:18

 

..i gynnwys Adnoddau Dynol

ac Iechyd Galwedigaethol.

 

1473 01:15:16:19 01:15:18:11

 

Fyddwn i byth yn ei argymell.

 

1474 01:15:18:12 01:15:23:01

 

Byddwn i bob amser yn dilyn proses

asesu’r gweithle…

 

1475 01:15:24:08 01:15:27:21

 

..datrys problemau sy’n seiliedig

ar gryfderau.

 

1476 01:15:28:06 01:15:30:09

 

Gadewch i ni weithio

gyda’n gilydd…

 

1477 01:15:30:10 01:15:32:23

 

..a gweld lle rydych chi’n cael

trafferth…

 

1478 01:15:32:24 01:15:36:16

 

..yn hytrach na gofyn iddyn nhw

brofi eu bod nhw’n cael trafferth.

 

1479 01:15:36:17 01:15:39:24

 

Byddai hynny, i mi, y ffordd lawer

mwy tosturiol o’i wneud.

 

1480 01:15:40:00 01:15:42:14

 

Rwy’n credu os oes anawsterau yno…

 

1481 01:15:43:08 01:15:46:14

 

..lle rydych chi’n teimlo

bod rhywun yn anonest…

 

1482 01:15:46:19 01:15:49:19

 

..yna rwy’n credu mai cyfrifoldeb

Adnoddau Dynol…

 

1483 01:15:49:20 01:15:52:01

 

..ac Iechyd Galwedigaethol

ydyw hwnnw.

 

1484 01:15:52:02 01:15:53:17

 

Rhowch hynny iddyn nhw.

 

1485 01:15:53:18 01:15:57:06

 

Yn fy marn i, meddyliwch bob amser

yn seiliedig ar gryfderau…

 

1486 01:15:57:07 01:15:59:24

 

..meddyliwch bob amser

sut allwn ni weithio…

 

1487 01:16:00:00 01:16:01:20

 

..gyda’n gilydd i symud ymlaen.

 

1488 01:16:01:21 01:16:03:11

 

Asesiadau yn y gweithle.

 

1489 01:16:03:12 01:16:06:24

 

Ac ie, fel y dywedais i, does dim

rhaid i bobl gael diagnosis…

 

1490 01:16:07:00 01:16:09:18

 

..i ddisgwyl addasiadau rhesymol

yn y gweithle.

 

1491 01:16:09:19 01:16:11:09

 

Gwych. Diolch am hynny.

 

1492 01:16:11:10 01:16:15:23

 

Felly ail gwestiwn, sydd eto,

rwy’n credu, yn un y gall efallai…

 

1493 01:16:15:24 01:16:17:20

 

..ychydig o bobl uniaethu ag ef.

 

1494 01:16:18:14 01:16:22:09

 

A oes fframwaith sefydledig neu

ddull gweithredu a argymhellir…

 

1495 01:16:22:10 01:16:26:23

 

..i arwain sgyrsiau rhwng rheolwr

llinell a gweithiwr ag ADHD…

 

1496 01:16:27:12 01:16:30:24

 

..un sydd efallai’n helpu i sicrhau

bod y cwestiynau cywir…

 

1497 01:16:31:00 01:16:34:05

 

..yn cael eu gofyn,

i nodi cymorth gweithle priodol…

 

1498 01:16:34:06 01:16:39:24

 

..gan atgyfnerthu cyfrifoldeb

a rennir ac annog y gweithiwr…

 

1499 01:16:40:00 01:16:43:10

 

..i gydnabod ei rôl ei hun

wrth reoli ei anghenion…

 

1500 01:16:43:11 01:16:45:02

 

..a’i atebolrwydd personol?

 

1501 01:16:46:11 01:16:48:16

 

Rwy’n teimlo mai dau gwestiwn

yw hynny.

 

1502 01:16:48:17 01:16:51:24

 

Sori, Aimee. Os oes angen i mi eu

hailadrodd, rho wybod i mi.

 

1503 01:16:52:00 01:16:54:01

 

Na, na, na, mae’n iawn.

Mae’n un fawr.

 

1504 01:16:54:02 01:16:56:03

 

Ac un rydw i wedi paratoi

ar ei chyfer.

 

1505 01:16:56:04 01:16:59:11

 

Felly yn y DU, mae yna rai

fframweithiau cydnabyddedig…

 

1506 01:16:59:12 01:17:03:05

 

..a dulliau gweithredu a argymhellir

ar gyfer arwain sgyrsiau…

 

1507 01:17:03:06 01:17:05:14

 

..rhwng rheolwr llinell

ac aelod o staff.

 

1508 01:17:05:15 01:17:08:07

 

Does dim gofyniad cyfreithiol

o unrhyw fath…

 

1509 01:17:08:08 01:17:10:18

 

..ond yn bendant mae yna rai

a argymhellir.

 

1510 01:17:10:19 01:17:14:11

 

Does dim un templed cenedlaethol

y mae’n rhaid i bob sefydliad…

 

1511 01:17:14:12 01:17:17:15

 

..ei ddefnyddio, ond mae nifer

o fodelau sefydledig…

 

1512 01:17:17:16 01:17:19:14

 

..yn gweithio’n eithriadol o dda.

 

1513 01:17:19:15 01:17:22:00

 

Rwy’n hapus i ebostio hwn atat ti,

Nikki…

 

1514 01:17:22:01 01:17:25:18

 

..er mwyn i ti ei anfon at y rhai

sy’n bresennol, os wyt ti’n dymuno.

 

1515 01:17:25:19 01:17:27:22

 

Y rhai sy’n cael eu defnyddio

amlaf…

 

1516 01:17:27:23 01:17:30:04

 

..yw’r asesiad anghenion

yn y gweithle.

 

1517 01:17:30:05 01:17:33:10

 

Fel rwyf wedi sôn sawl gwaith,

mae’n fframwaith sgwrsio.

 

1518 01:17:33:11 01:17:37:09

 

Rwyt ti’n edrych ar ofynion y swydd,

rwyt ti’n edrych ar y cryfderau…

 

1519 01:17:37:10 01:17:40:02

 

..beth ydyn nhw’n cael eu cyflogi

i wneud hefyd.

 

1520 01:17:40:03 01:17:42:18

 

Rydych chi’n edrych ar beth yw’r

rhwystrau…

 

1521 01:17:42:19 01:17:45:14

 

..ac yna’n edrych ar yr addasiadau

sydd eu hangen.

 

1522 01:17:45:15 01:17:48:08

 

Yna mae’r “Beth, pam a sut?”

Hawdd iawn i’w gofio.

 

1523 01:17:48:09 01:17:51:07

 

Y fframwaith ar gyfer trafodaethau

penodol am ADHD.

 

1524 01:17:51:08 01:17:53:13

 

Felly beth yw’r her?

Pam ei fod yn anodd?

 

1525 01:17:53:14 01:17:55:14

 

Ai cynllunio ydyw? Ai rheoli amser?

 

1526 01:17:55:15 01:17:59:03

 

Ai canolbwyntio, cof gwaith,

gormodedd mewnbwn synhwyraidd?

 

1527 01:17:59:04 01:18:02:18

 

Beth yw’r anhawster penodol,

pam ei fod yn anodd yno?

 

1528 01:18:03:02 01:18:06:07

 

A sut allwn ni gael gwared

ar y rhwystr hwnnw neu ei leihau?

 

1529 01:18:06:08 01:18:09:13

 

Mae hyn yn atgyfnerthu cyfrifoldeb

a rennir yn naturiol.

 

1530 01:18:09:14 01:18:13:02

 

Felly mae’r rheolwr yn canolbwyntio

ar wella’r amgylchedd…

 

1531 01:18:13:03 01:18:18:02

 

..ac yna cyfrifoldeb y gweithiwr

yw myfyrio ar ei anghenion…

 

1532 01:18:18:03 01:18:19:19

 

..a’i strategaethau ei hun.

 

1533 01:18:19:20 01:18:21:20

 

Felly o dan y Deddf Cydraddoldeb…

 

1534 01:18:21:21 01:18:25:13

 

..mae’r rheolwr yn gyfrifol neu

mae’r gwasanaeth yn gyfrifol…

 

1535 01:18:25:14 01:18:27:10

 

..am wneud addasiadau rhesymol.

 

1536 01:18:27:11 01:18:30:24

 

Ond ar yr un pryd, mae’r cyfrifoldeb

yn disgyn ar y gweithiwr…

 

1537 01:18:31:00 01:18:32:15

 

..i wedyn eu gweithredu.

 

1538 01:18:32:16 01:18:36:04

 

Felly mae yna ddeddfwriaeth

sy’n llywodraethu’r unigolyn…

 

1539 01:18:36:05 01:18:38:13

 

..sy’n gyfrifol am ddilyn ymlaen

â hynny.

 

1540 01:18:38:14 01:18:41:01

 

Ni allwch ddisgwyl addasiadau

rhesymol…

 

1541 01:18:41:02 01:18:44:12

 

..mynnu eu bod yn cael eu gwneud,

ac yna peidio â’u defnyddio.

 

1542 01:18:46:13 01:18:48:11

 

Ydy hynny’n ateb y cwestiwn hwnnw?

 

1543 01:18:48:12 01:18:50:00

 

Ie, dwi’n meddwl.

 

1544 01:18:50:19 01:18:51:19

 

Ie.

 

1545 01:18:51:20 01:18:55:00

 

Os ydych chi eisiau unrhyw wybodaeth

bellach am hynny…

 

1546 01:18:55:01 01:18:57:23

 

..rhowch hi yn y sgwrs a gallwn ni

fynd i’r afael â hi.

 

1547 01:18:57:24 01:18:59:16

 

Diolch yn fawr iawn, Aimee.

 

1548 01:18:59:17 01:19:01:13

 

Daeth yr un yma i mewn i’r sgwrs…

 

1549 01:19:01:14 01:19:04:07

 

..ychydig yn gynharach

ar ddechrau’r gweminar.

 

1550 01:19:04:08 01:19:07:21

 

Mae’n ymwneud â gweithwyr

sy’n cael trafferth cael cymorth…

 

1551 01:19:07:22 01:19:09:12

 

..neu gymorth allanol.

 

1552 01:19:09:13 01:19:12:20

 

Er enghraifft, maen nhw ar

restr aros neu restr hir iawn…

 

1553 01:19:12:21 01:19:16:16

 

..am feddyginiaeth neu driniaeth

ar gyfer amrywiaeth niwrolegol.

 

1554 01:19:16:17 01:19:19:20

 

Ydy hwn yn rhywbeth y gallwn ofyn

i gyflogwyr ei wneud…

 

1555 01:19:19:21 01:19:22:13

 

..i gefnogi pobl nes iddyn nhw

gael eu hasesiad?

 

1556 01:19:22:14 01:19:26:04

 

Ac yna ychwanegon nhw hefyd, a oes

ffyrdd o gael asesiad preifat?

 

1557 01:19:26:05 01:19:29:13

 

Dw i’n gwybod eich bod chi

wedi crybwyll bod rhai cwmnïau…

 

1558 01:19:29:14 01:19:32:17

 

..yn amlwg efallai ddim yn cynnal

asesiadau fel y dylid.

 

1559 01:19:32:18 01:19:36:03

 

Felly dw i ddim yn gwybod a

hoffech chi ymhelaethu ar hynny…

 

1560 01:19:36:04 01:19:37:24

 

..a rhoi ychydig o gymorth iddi?

 

1561 01:19:38:00 01:19:39:13

 

Ie. Iawn.

 

1562 01:19:39:14 01:19:42:12

 

Felly yn anffodus, os ydych chi

ar restr aros y GIG…

 

1563 01:19:42:13 01:19:46:03

 

..does dim byd y gall eich cyflogwr

ei wneud i ddod â hynny ymlaen.

 

1564 01:19:47:05 01:19:49:19

 

Ac o ran asesiad preifat…

 

1565 01:19:50:10 01:19:53:00

 

..mae asesiadau preifat ar gael

drwy gwmnïau.

 

1566 01:19:53:01 01:19:56:09

 

Rhaid i chi sicrhau eu bod yn cael

eu rheoleiddio gan y CQC…

 

1567 01:19:56:10 01:20:00:08

 

..neu ni fydd unrhyw asesiad yn cael

ei derbyn ar gyfer meddyginiaeth.

 

1568 01:20:01:00 01:20:03:06

 

Ac mae rhan fwyaf o’r cwmnïau

mawr yn…

 

1569 01:20:03:07 01:20:06:02

 

..y rhai mawr rydyn ni’n

eu gweld nawr.

 

1570 01:20:06:03 01:20:09:23

 

Ond, byddaf yn dweud nad yw hynny’n

golygu eu bod yn gwneud gwaith da.

 

1571 01:20:10:12 01:20:13:15

 

Felly mae yna bethau penodol

y gallwch chi eu disgwyl.

 

1572 01:20:13:16 01:20:16:04

 

Os ydych chi’n mynd

i gael asesiad preifat…

 

1573 01:20:16:05 01:20:20:15

 

..gallwch ddisgwyl i’r asesiad hwnnw

gymryd dim llai na 2.5 awr.

 

1574 01:20:20:18 01:20:24:05

 

Dyna beth mae canllawiau NICE

yn dweud.

 

1575 01:20:24:17 01:20:26:15

 

Felly ni chaiff, ni all…

 

1576 01:20:26:20 01:20:30:17

 

A gallaf ddweud wrthych fy mod

wedi ceisio cael asesiad…

 

1577 01:20:30:22 01:20:32:22

 

..o dan 2.5 awr,

ac ni allaf ei wneud.

 

1578 01:20:32:23 01:20:35:03

 

Maen nhw fel arfer yn cymryd

3 i 4 awr i mi.

 

1579 01:20:35:04 01:20:36:22

 

Bydd Rhian yn dweud wrthych…

 

1580 01:20:36:23 01:20:40:21

 

..eu bod yn cymryd pedair awr a mwy,

ac ati.

 

1581 01:20:41:00 01:20:42:24

 

Os ydych chi’n mynd yn breifat…

 

1582 01:20:43:00 01:20:48:04

 

..mae angen iddyn nhw anfon nifer

o holiaduron atoch chi i’w llenwi.

 

1583 01:20:48:05 01:20:50:08

 

A hefyd mae angen i’ch teulu

eu llenwi.

 

1584 01:20:50:09 01:20:53:22

 

Felly fel y dywedais i, mae angen

i ni weld gwybodaeth cyn 12 oed.

 

1585 01:20:53:23 01:20:57:04

 

Mae gwybodaeth am y gweithle

yn wir o gymorth.

 

1586 01:20:57:05 01:21:00:10

 

Ac mae gennym ni holiaduron penodol

ar gyfer hynny hefyd.

 

1587 01:21:00:11 01:21:03:11

 

Felly, os oes gennych chi eiriolwr

niwroamrywiol…

 

1588 01:21:03:12 01:21:07:21

 

..maen nhw wedi’u hyfforddi i allu

cwblhau’r ffurflenni hyn…

 

1589 01:21:07:22 01:21:10:03

 

..i’ch helpu chi i’w llenwi,

i’w hanfon.

 

1590 01:21:10:04 01:21:12:09

 

Gall eich rheolwr ei wneud

ar eich rhan.

 

1591 01:21:12:10 01:21:15:00

 

Mae’r holl wybodaeth hon

yn ddefnyddiol iawn.

 

1592 01:21:15:01 01:21:17:04

 

Eich partner,

pwy sy’n byw gyda chi…

 

1593 01:21:17:05 01:21:19:10

 

..eich plant,

os oes gennych chi rai…

 

1594 01:21:19:11 01:21:22:01

 

..po fwyaf o wybodaeth sydd gennym,

gorau oll.

 

1595 01:21:22:02 01:21:24:17

 

Dylai’r cwmnïau hyn fod yn gofyn

i chi am hynny.

 

1596 01:21:24:18 01:21:28:13

 

Os cewch chi’r argraff eu bod nhw’n

ceisio eich brysio chi drwodd…

 

1597 01:21:28:14 01:21:30:04

 

..dydyn nhw ddim yn gwmni da.

 

1598 01:21:30:05 01:21:33:02

 

Ac rwy’n awgrymu eich bod chi’n

cerdded i ffwrdd…

 

1599 01:21:33:03 01:21:34:19

 

..ac yn dod o hyd i rywun arall.

 

1600 01:21:34:20 01:21:38:05

 

O ran meddyginiaeth, os dyna yw’r

hyn rydych chi ei eisiau…

 

1601 01:21:38:06 01:21:40:14

 

..ac rydych chi eisoes

yn gwybod hynny…

 

1602 01:21:40:15 01:21:43:10

 

..yna rhaid i chi gael sgwrs

gyda’ch meddyg teulu.

 

1603 01:21:43:11 01:21:46:14

 

Bydd rhai yn ymrwymo i’r hyn

a elwir yn gytundeb gofal…

 

1604 01:21:46:15 01:21:48:11

 

..a rennir gyda’r cwmni preifat.

 

1605 01:21:48:12 01:21:51:10

 

Felly, os cewch chi ddiagnosis

wedi’i gadarnhau…

 

1606 01:21:51:12 01:21:54:20

 

..bydden nhw’n disgwyl i’r cwmni

ddechrau’r driniaeth…

 

1607 01:21:54:21 01:21:58:11

 

..oherwydd mae angen llawer

o deilwra ar feddyginiaeth ADHD…

 

1608 01:21:58:12 01:22:01:00

 

..a gall gymryd 6 i 8 mis

i gael y dos cywir i chi.

 

1609 01:22:01:01 01:22:04:03

 

Yna gallan nhw ei drosglwyddo

nôl i’r meddyg teulu…

 

1610 01:22:04:04 01:22:07:04

 

..ond bydd yn rhaid i chi

gael apwyntiadau dilynol…

 

1611 01:22:07:05 01:22:08:23

 

..gyda’r cwmni preifat hwnnw.

 

1612 01:22:08:24 01:22:11:17

 

Felly, fyddwch chi byth yn wir

yn dianc rhag talu.

 

1613 01:22:11:18 01:22:15:03

 

Mae rhai meddygon teulu

neu rai ymddiriedolaethau’r GIG…

 

1614 01:22:15:04 01:22:18:01

 

..ddim pob un,

yn fodlon derbyn asesiad preifat…

 

1615 01:22:18:02 01:22:20:24

 

..a’ch rhoi ar eu rhestr aros

ar gyfer addasu’r dos.

 

1616 01:22:21:00 01:22:24:20

 

Felly mae’n bwysig iawn cael y

sgyrsiau hyn gyda’ch meddyg teulu…

 

1617 01:22:24:21 01:22:27:11

 

..gyda’ch ymddiriedolaeth iechyd

meddwl…

 

1618 01:22:27:12 01:22:29:13

 

..i weld pa opsiynau sydd gennych…

 

1619 01:22:29:14 01:22:32:07

 

..cyn i chi ddechrau mynd at

ddarparwyr preifat.

 

1620 01:22:32:08 01:22:34:08

 

Oherwydd rydyn ni’n aml yn gweld…

 

1621 01:22:34:09 01:22:37:04

 

..asesiadau’n dod i law

o sefydliadau preifat…

 

1622 01:22:37:05 01:22:40:12

 

..ac weithiau dydy’r asesiadau ddim

werth yr hen bapur…

 

1623 01:22:40:13 01:22:42:11

 

..ac mae’n rhaid i ni

eu taflu’n ôl.

 

1624 01:22:42:12 01:22:45:09

 

Ac mae pobl wedi gwario miloedd

ar y rhain weithiau.

 

1625 01:22:45:10 01:22:48:10

 

Ac rydyn ni’n gweld hyn yn arbennig

gyda phlant hefyd.

 

1626 01:22:48:11 01:22:51:08

 

Felly ie, gwnewch yn siŵr

eu bod yn cyrraedd y safon.

 

1627 01:22:51:09 01:22:53:15

 

Ac os ydych chi eisiau

meddyginiaeth…

 

1628 01:22:53:16 01:22:56:06

 

..bod hynny i gyd wedi’i gytuno

ymlaen llaw…

 

1629 01:22:56:07 01:22:59:04

 

..a’ch bod yn gallu fforddio

parhau â hi’n breifat.

 

1630 01:22:59:05 01:23:02:17

 

Gall meddyginiaeth gostio

unrhyw beth rhwng £150 a £300 y mis.

 

1631 01:23:02:18 01:23:05:15

 

Felly mae hynny’n rhywbeth

i’w gadw mewn cof hefyd.

 

1632 01:23:05:16 01:23:07:21

 

Ydw i wedi ateb hynny?

Ydy hynny’n iawn?

 

1633 01:23:07:22 01:23:09:23

 

Ie. Mae hynny’n wych. Diolch, Aimee.

 

1634 01:23:09:24 01:23:13:04

 

A hefyd, pan rydyn ni wedi cael

trafodaethau o’r blaen…

 

1635 01:23:13:05 01:23:15:03

 

..doedden ni ddim yn ymwybodol…

 

1636 01:23:15:04 01:23:17:17

 

..bod hyn yn cael ei wneud

mewn gwirionedd…

 

1637 01:23:17:18 01:23:20:18

 

..ond roedden ni wedi edrych

ar gefnogi gweithwyr…

 

1638 01:23:20:19 01:23:24:04

 

..efallai yn y gweithle,

fel bod gennym aseswyr DSE o bosibl.

 

1639 01:23:24:05 01:23:26:13

 

Oes yna rywun fel hyrwyddwr

y gweithle…

 

1640 01:23:26:14 01:23:29:02

 

..a allai gael mwy o wybodaeth

am y pwnc hwn…

 

1641 01:23:29:03 01:23:32:01

 

..a gallu cefnogi’r unigolion hynny

tra yn y gwaith?

 

1642 01:23:32:02 01:23:34:02

 

Felly mae gen i un cwestiwn arall…

 

1643 01:23:34:03 01:23:36:18

 

..a dwi’n meddwl y byddwn ni’n

gadael hi wedyn.

 

1644 01:23:36:19 01:23:39:04

 

Ond, “A oes unrhyw beth

y gallaf ei wneud…

 

1645 01:23:39:05 01:23:41:17

 

“..cyn goruchwyliaeth i gefnogi

myfyriwr?

 

1646 01:23:41:19 01:23:45:07

 

“Felly maen nhw yn y gweithle,

ond maen nhw’n fyfyriwr ag ADHD”.

 

1647 01:23:45:18 01:23:49:06

 

Ie. Cyn y sesiwn goruchwylio,

byddwn yn anfon templed allan…

 

1648 01:23:49:07 01:23:53:23

 

..er mwyn i’r unigolyn hwnnw

gymryd yr amser i fyfyrio…

 

1649 01:23:54:05 01:23:58:05

 

..ac ysgrifennu’r hyn yr hoffai

ei godi mewn sesiwn goruchwylio…

 

1650 01:23:58:06 01:24:01:04

 

..yn hytrach na bod ar ei hôl hi,

mynd i’r ystafell…

 

1651 01:24:01:05 01:24:03:23

 

..ac anghofio popeth yr oedd hi

eisiau ei ddweud.

 

1652 01:24:03:24 01:24:05:22

 

Neu roedd ef, eisiau dweud, felly.

 

1653 01:24:05:23 01:24:09:10

 

Ie. Rhoi gofod, blaenoriaethu a

dweud, mae hyn yn hollbwysig.

 

1654 01:24:09:11 01:24:13:06

 

Rhaid i chi gymryd, wyddoch chi, 20

munud, hanner awr i fynd drwy hyn.

 

1655 01:24:13:07 01:24:16:00

 

Mae hyn yn bendant yn rhan o’r amser

goruchwylio.

 

1656 01:24:16:01 01:24:19:08

 

Felly pan fydd y person hwnnw’n

mynd i mewn i’r ystafell…

 

1657 01:24:19:09 01:24:23:07

 

..maen nhw’n teimlo’n gwbl barod ac

yn gwbl wybodus ynghylch yr hyn…

 

1658 01:24:23:08 01:24:26:21

 

..maen nhw eisiau ei ddweud –

byddai hynny’n ddefnyddiol iawn.

 

1659 01:24:26:22 01:24:28:17

 

Rhyfeddol. Diolch yn fawr iawn.

 

1660 01:24:29:02 01:24:32:10

 

Fel y dywedais i, rydw i eisoes

wedi mynd drwy’r arwyddo hwn.

 

1661 01:24:32:11 01:24:35:23

 

Dyma’r codau QR eto oherwydd rwy’n

sylweddoli i mi eu tynnu…

 

1662 01:24:35:24 01:24:37:17

 

..oddi ar y sgrin yn rhy gyflym.

 

1663 01:24:37:18 01:24:40:08

 

Ond fe wnes i hefyd bostio’r dolenni

yn y sgwrs.

 

1664 01:24:40:09 01:24:44:06

 

I’r rhai sy’n gofyn, oherwydd eich

bod chi wedi ymuno â’r gweminar…

 

1665 01:24:44:07 01:24:47:05

 

..dylech chi gael y recordiad hwn

ar ôl y gweminar…

 

1666 01:24:47:06 01:24:50:04

 

..unwaith y bydd wedi’i lawrlwytho

i’ch mewnflwch.

 

1667 01:24:50:05 01:24:53:03

 

Felly byddech chi’n gallu rhannu

hynny os dymunwch.

 

1668 01:24:53:04 01:24:57:05

 

Ac ie, diolch o galon unwaith eto

i Aimee am ymuno â ni y bore yma.

 

1669 01:24:57:06 01:24:59:02

 

Ac i bawb ohonoch sy’n bresennol.

 

1670 01:24:59:03 01:25:00:24

 

Mae’r ddolen werthuso yn y sgwrs.

 

1671 01:25:01:00 01:25:03:20

 

Ac os bydd unrhyw gwestiynau’n codi,

wrth gwrs…

 

1672 01:25:03:21 01:25:06:09

 

..gallwch anfon e-bost atom ni

neu at Aimee.

 

1673 01:25:07:10 01:25:09:23

 

Iawn, gobeithio cewch chi diwrnod

hyfryd…

 

1674 01:25:09:24 01:25:13:04

 

..ar y dydd Gwener gaeafol

oer iawn hwn.

 

1675 01:25:13:09 01:25:16:14

 

Ac edrychwn ymlaen at eich gweld chi

ar rai gweminarau…

 

1676 01:25:16:15 01:25:18:15

 

..sydd ar ddod yn y flwyddyn newydd.

 

1677 01:25:18:16 01:25:20:06

 

Diolch yn fawr iawn, bawb.

 

1678 01:25:20:07 01:25:21:07

 

Diolch.